szatani

psychodelia z piekła rodem

2010-05-27T20:08:00.001+02:00

Szatan stworzył rower

2010-05-27T20:03:00.001+02:00

diabelska skarpeta

2010-05-27T20:00:00.001+02:00

black metal .pl

2010-05-27T19:55:00.002+02:00

Szatański Dron

2010-05-04T01:06:00.004+02:00

Dron - kot, który mówi "Ni!" - wychowanek dj Konrada Wolfa i dj piaf.rouge, słynny ze swoich winylowych szuruburów po rowkach, nie po raz pierwszy ujawnił diabelski charakter, który zawdzięcza temperamentnym genom po paryskiej matce i po ojcu rodem z Madrytu.

Caramba! / Sacrebleu / A niech to diabli !!!

Jak jsem potkal ďábla

2010-04-21T21:23:00.003+02:00

Książka.

8 Bit Mayhem

2010-04-19T00:24:00.003+02:00

http://www.myspace.com/8bitmayhem, w sam raz na powrót Burzuma.

siataniści

2010-04-17T19:22:00.005+02:00

lub kult kargo, czyli "składamy hołd tym wszystkim którzy z narażeniem i poświęceniem ratują gospodarkę, tym którzy nie wahają się posłuchać wewnętrznego głosu przy wyborze górnej czy też dolnej półki, wreszcie tym wszystkim dla których radość kupowania, używania i gromadzenia jest głównym powodem. niech od dziś nie umyka codzienny piękny rytuał napełniania gustownych reklamówek, a radość przepełnia serca kiedy pożądane towary przenoszone są w miejsce schronienia właśnie przy pomocy przyjemnie szeleszczących, lekkich jak piórko siat.
opisany gest przybrał formę muralu, i można go znaleźć w krakowie na ulicy barskiej 63, organizatorem jest artboom festiwal sztuk wizualnych. ". Oczywiście Twożywo.

Zresztą mają parę innych kamyków w ogródku - jak Maria Materia:

lub Dowód:

Szatański komiks

2010-04-13T00:07:00.001+02:00

Ozzobir

2010-04-08T23:59:00.004+02:00

Do nabycia w dobrych sklepach piwnych. Ozzobír šmakuje!

Krew Szatana

2010-03-11T21:12:00.005+01:00

Satan's Blood Pepper Extract, czyli sos Krew Szatana, będący ekstraktem z papryki typu chili.
Ma moc 800 000 jednostek w skali Scoville, gorący jak Piekło! }:>

Zakup możliwy przez strone hot sauce world, polecam również lekturę opinii śmiałków, którzy Krwi Szatana spróbowali...

Diabeł w środku pastora

2010-03-11T18:44:00.003+01:00

Język diabła

2010-03-11T16:41:00.010+01:00

Ta oto papryczka nosi nazwę Język Diabła / Devil's Tongue Pepper.
Jest oficjalnie uznana za siódmą na świecie pod względem ostrości smaku paprykę typu habanero: posiada 325 000 jednostek ostrości w skali Scoville.
Powstała prawdopodobnie wskutek naturalnej genetycznej mutacji, jej ojczyzną jest Pennsylvania.

Nasiona do hodowli można nabyć tutaj.

Diabelski torcik

2010-03-11T16:26:00.006+01:00

Kto by pomyślał, że warszawski torcik W-Z jest ciasteczkową fantazją na temat starego amerykańskiego przepisu na tort zwany Devil's Food Cake?

O właściwościach tego specjału poczytacie oczywiście na wikipedii , natomiast tutaj znajdziecie przepis w polskiej wersji językowej z elegancką prezentacją wideo ;)

Adwokat diabła

2010-03-11T16:16:00.002+01:00

Adwokat diabła / The Devil's Advocate (1997), reż. Taylor Hackford

więcej o filmie

O diable, który owładnął kobietą

2010-03-11T16:10:00.002+01:00

Szatan Thomasa Otta

2010-03-11T03:19:00.006+01:00

"Torba bawełniana, czarna, 38 x 42 cm, długie uszy, z nadrukiem: logo kg po jednej stronie, rysunek Thomasa Otta po drugiej."

Tylko robiąc zakupy bezpośrednio w internetowym sklepie Kultury Gniewu można otrzymać w prezencie torbę z logo wydawnictwa i specrysunkiem Thomasa Otta!

Szatański surf

2010-03-11T02:02:00.004+01:00

Szatan Pu-Erh

2010-03-11T01:50:00.005+01:00

obraz Szatana wewnątrz kubka po herbacie...

Miłość silniejsza niż szatan

2010-03-05T22:25:00.003+01:00

"hrabia, opat, markiz, pastor" ... "lubiła wszystkie wierzchowce jednakowo". Podobno "królowa romansu". Ale na pewno BARDZO udany prezent - uściski!

black metal theory symposia

2010-02-16T23:37:00.003+01:00

Sympozjum o black metalu, naprawde.

antropologia diabła – kulturowe konstrukty zła

2010-01-09T11:25:00.002+01:00

Jak widać Wrocław wybitnie służy zgłębianiu tematu: Studia niestacjonarne, przedmiot: antropologia diabła – kulturowe konstrukty zła

szatan jest brazylijska kobietą

2010-01-09T11:06:00.006+01:00

czyli kolejny dowód na to, że Brazylia to fascynujący i oryginalny kraj - np. black metal tam funkcjonuje jak niegdyś disco polo w Polsce. Nawet kota pożyczyli z "Siedmiu życzeń". (za Danielem Menche)

Węgiel z piekła rodem

2009-11-23T18:07:00.001+01:00

patimex (z dźwiękiem)

Bezrobotny Lucyfer

2009-11-23T10:44:00.002+01:00

i kolejny diabeł pod choinkę!

Opowieści Belzebuba dla wnuka

2009-11-18T00:22:00.001+01:00

Nareszcie jest.

Black hole Bałka

2009-10-22T20:29:00.003+02:00

czyli Mirosław Bałka zrobił ciemność w Tate Modern. ha! brawa!

W sam raz przed koncertem Sunn o))).

Drum&Burzum

2009-10-17T00:22:00.007+02:00

Czyżby bracia Cavalera planowali atak na Southern Lord? Póki co tylko zapowiedź, ale jakże ekscytująca - diabelski mixtape duetu MIXHELL (perkusista Sepultury z żoną). Wsławili się również zgrabną produkcją dla grupy Boris, dlatego mamy nadzieję, że mimo dość bombastycznego pierwszego singla tradycja rogatego pana zostanie zachowana!

Polecone przez Bartka - ukłony!

niuniek el diablo

2009-08-31T20:55:00.003+02:00

Niuniek el Diablo, czyli perkusista poskiego death-rockowego kolnu Mysfits - Miguel and the Living Dead. Znaleziony w miejscu zgoła niecodziennym - w helsińskim muzeum sztuki nowoczesnej KIASMA, na mocno genderowej wystawie (un)Naturally, w pracy Kalle Hamm "The Fall of Man", jako jeden z przykładów pojawienia się imienia Miguel w kontekście homoseksualnym (ach ech, internecie!).

PL united

2009-04-08T23:21:00.000+02:00

format p kusi

2009-03-28T02:04:00.007+01:00

Sebastian Cichocki i Bec Zmiana kuszą nowym eksperymentalnym magazynem humanistycznym Format P. A obrazek powyżej to Kartka pocztowa ze zbiorów Jerzego Lewczyńskiego - herosa polskiej fotografii konceptualnej i “archeologicznej”, wciąż niewystarczająco docenianego jako artysty i protagonisty rozlicznych kierunków we współczesnej fotografii.

ku cook

2009-01-27T14:55:00.007+01:00

I mozemy być pewni, że w kultowej pozycji Nastolatki gotują Rogaty Pan pazurów raczej nie maczał ;)

Malina jak ta lala

2008-10-08T13:13:00.004+02:00

To juz drugi cenny koci kamyk w naszym ogródku - o szatanie tkwiącym w kotach wiadomo, jednak trudno przyłapać go na gorącym uczynku. Karolina, mieszkanka lokalu pod numerem 66/6 [patrz poprzedni wpis] udokumentowała diabloobecność w swej delikatnej kotce Malince:

zły adres

2008-10-05T14:26:00.004+02:00

przypadkowe spotkanie lokatorów lokali mieszczących się przy różnych ulicach, jednak pod numerami 66/6; kiedy mieszkasz pod podobnym adresem świetlisty miecz staje się przedmiotem codziennego użytku.

szatan konsumpcjonizmu

2008-10-05T13:59:00.009+02:00

często spotykany, niemal podprogowy szatan, znany szeroko
w kraju i poza krajem.. rzec można - typowy; niechcący
nasuwa się powracające zdanie "red is new black";

Black Metal Movie

2008-09-29T19:46:00.003+02:00

Niedawno wspominaliśmy Burzuma, a tymczasem w selekcjach festiwali filmowych pojawia się dokument o norweskim black metalu "Until the Light Takes Us" (znów o Niosącym Światło?), z premierą oczywiście w Halloween. Tutaj fragment z udziałem rzeczonego artysty:

W filmie pojawia się również niejaki Nocturno Culto, muzyk Darkthrone, który jakis czas temu także wydał dokument o swoim zespole, nie pomijając również w nim aspektów życia muzyka i fana black metalu w Norwegii.

Ciekawe czy Roman Gutek się odważy!

Kazimierz Szatan

2008-09-29T16:13:00.003+02:00

W Kazimierzu wypatrzyli Kama i Amore.

Szatan Ra

2008-09-29T14:32:00.006+02:00

Wystarczy powrórzyć za Danielem Menche: Red is the New Black.

Sad but True

2008-09-25T20:51:00.006+02:00

lub "pudelek dosięgnął piekła".

A Stephen O'Malley pisze: "Metallica is not "good" again, dont believe the hype. Stop fooling yourselves. Listen to 3/4 Had Been Eliminated.". I ciężko się z tym nie zgodzić pamietając tegoroczny koncert Valerio Tricolegio podczas festiwalu Musica Genera.

O piekle

2008-09-18T00:54:00.006+02:00

Źródło wiadomo.

Szatan Wyspiański

2008-09-17T23:55:00.010+02:00

W krakowskim Bunkrze Sztuki właśnie zakończyła się wystawa Ok! Wyspiański prezentująca percepcję "wieszczowatości" wśród młodych polskich artystów. Szatan na tej wystawie ściele się gęsto. Naszą uwagę przykuwa oczywiście próba przedstawienia muzyka grupy Behemoth niczym polskiego monarchę ("stylistyka zespołu satanistycznego przepuszczona przez interwencję malarską nabiera delikatnego smaku kompozycji witrażowych Wyspiańskiego") w poliptyku "Keikka":

Autor, Paweł Książek, już nie raz wyraził w swojej twórczości fascynację rogatymi zespołami, chociażby w serii kolaży "De Stijl vs Black Metal" (oczywiście chodzi o Burzum):

Niestety Paweł wstydzi się przyznać do swoich słabości, np. w wywiadzie dla OBIEGU zasłaniając się umiejętnością czytania nut: "Popkultura jest interesująca dla mnie jako zjawisko, ale nie jestem jej konsumentem. Czuję się trochę zakłopotany gdy ktoś mi mówi, "Stary, słuchasz Behemotha?" Oczywiście znam dość dokładnie to zagadnienie, ale prywatnie fascynuje mnie śledzenie różnic np. w wykonaniu "Koncertu skrzypcowego" Krzysztofa Pendereckiego dedykowanego Isaakowi Sternowi."

Pana rogatego dopatrzył się także u Wyspiańskiego Edward Dwurnik:

Dwurnik udowodnił również, że każdy chłopiec za młodu zasypiający pod "Śpiącym Mietkiem" mocom piekielnym się nie oprze:

Na koniec zaś obłąkany bohater wystawy we własnej osobie:

Szatan na basenie

2008-09-17T00:03:00.005+02:00

Kobas Laksa już jakiś czas temu wrzucił swój kamyk do naszego ogródka dokumentem o wycieczce do Lichenia "Pojechałem z mamą na pielgrzymkę". Od paru dni gazety trąbią o sukcesie Kobasa podczas 11. Międzynarodowej Wystawy Architektury w Wenecji za pracę "Hotel Polonia. Budynków życie po życiu", która zawiera między innymi wizualizację bazyliki licheńskiej przerobionej na aquapark. Widać Pan Rogaty nie odstępuje największego polskiego meczetu ani na krok!

szatan w gardle rosji

2008-08-30T22:53:00.002+02:00

O tym, że ostatnio szatan pomieszkuje w Rosji jest przekonana obecnie połowa świata. Zdecydowanie mniej osób pamięta, ze ów szatan pod przykrywką kościoła prawosławnego od dawna panoszy się w gardłach ich śpiewaków, tzn. Basso Profundo. Jeden z najniższych basów świata, Viktor Wichniakov, tak oto wyśpiewuje na cześć rogatego pana.

Panie Rogaty Ocal Nas

2008-08-09T10:49:00.004+02:00

Zespół KAT podczas festiwalu w Jarocinie w 1986 roku. Ten napis nad nimi to nieco zapomniany dziś skrót "Panie Rogaty Ocal Nas"
żródło: Przekrój

kocie sprawki

2008-08-08T22:19:00.003+02:00

dzieci lubią misie, misie lubią dzieci
a koty?

Killing of Satan

2008-08-08T22:13:00.003+02:00

kosze dobra

2008-08-04T11:40:00.002+02:00

Dobro zatacza coraz szersze kręgi!

różne choroby

2008-07-30T21:06:00.006+02:00

wytropiła julia.

Brat Metal

2008-07-30T19:53:00.003+02:00

"Hard rock and heavy metal have, over the years, been criticised as the work of the devil. It's a claim which Brother Cesare, also known as Brother Metal, says is nonsense.".

Źródło: Ideologic

777

2008-07-10T10:57:00.003+02:00

Szatan przyłapany na gorącym uczynku przez Complainersów podczas mocno wschodnioeuropejskiego tournee.

Niosący światło

2008-07-07T18:41:00.003+02:00

Najciemniej pod latarnią. A nad?

Szatan mieszka w Polsce

2008-06-25T11:14:00.006+02:00

źródło: wiadomo

szatan mieszka w Finlandii

2008-05-30T21:44:00.003+02:00

Szatan mieszka w Finlandii i jest bardzo disco. Naprawdę trzeba mieszkać w Finlandii by nagrywać tak smutne disco jak na końcu tego klipu:

A tu taniec Janka Kosa:

coraz więcej szatana w necie

2008-05-03T16:22:00.004+02:00

Ludwik Krakowiak

Coraz więcej szatana w Internecie

Ostatnie wydarzenia na polskiej scenie politycznej nie pozostały bez wpływu na internetową społeczność. W ciągu ostatnich dni w polskim Internecie zauważalnie wzrosła bowiem popularność słów takich jak "szatan" i "czarownica", co zawdzięczamy m.in. wypowiedziom premiera Kaczyńskiego i ojca Rydzyka.

Wynika tak z raportu przygotowanego z wykorzystaniem usługi monitorowania Sieci - NewsPoint - która śledzi ponad 1000 serwisów WWW, w tym portale, wortale, blogi i serwisy społecznościowe. Pomiędzy 1 a 10 lipca odnotowano zatem, iż słowo "czarownica" pojawiło się 267 razy, podczas gdy przez cały czerwiec wykryte zostało 159 przypadków jego stosowania. Aż 207 publikacji zawierających ten wyraz pojawiło się w Sieci pomiędzy 8 a 10 lipca, czyli w okresie, kiedy ujawniono wypowiedzi dyrektora Radia Maryja na temat Marii Kaczyńskiej, żony Prezydenta RP. W pierwszej dekadzie lipca zyskał na popularności również "szatan", o 16 % częściej występujący w polskim Internecie niż w poprzednim miesiącu. Inne słowa, kojarzone z "siłami nieczystymi" także pojawiały się częściej. Zdecydowanie najpopularniejszym było słowo "duch" (o jego popularności zdecydowała jednak wieloznaczność) - zauważono 1945 jego wystąpień. "Diabły i wiedźmy cieszą się zdecydowanie mniejsza popularnością - w analizowanym okresie w polskim Internecie pojawiły się odpowiednio 606 i 204 razy. Antychryst powoli odchodzi w niepamięć - od początku czerwca pisano o nim jedynie 5 razy" - czytamy w raporcie.

źródło

czarne diabły

2008-04-26T09:19:00.005+02:00

Początkowo wpis miał byc na temat koncertu Scorpions w Ostrowie Wielkopolskim, reklamowanym hasłem Legendy Rocka - Legendy Żużla. Okazało się jednak, że za wydarzeniem tym stoim ostrowoski serwis żużlowy o jakże wdzięcznej nazwie - CzarneDiably.pl. Zresztą Jarek Staniszewski już dawno temu śpiewał: Wezmę cię na żużel, mroczno będzie nam / Swe uczucie mogę wykrzyczeć tam

trzy szóstki

2008-04-03T00:19:00.003+02:00

Żródło: wiadomo

diabeł w samochodzie

2008-03-30T23:32:00.002+02:00

Zasłyszane od wrocławskiego kloszarda z bajki: "Tramwajami jeżdżą ludzie, autobusami zwierzęta, samochodami diabły, rowerami aniołowie, a pieszo bogowie".

Źródło: Julia.

80's speed metal

2008-03-28T00:56:00.003+01:00

Żródło: Chicken Crap

diable bajki

2008-03-25T22:14:00.006+01:00

Źródło: wiadomo

szatan swiateczny Banksy'ego

2008-03-22T18:48:00.001+01:00

666 is coming

2008-03-21T18:34:00.001+01:00

Żródło: Sztuczna Inteligencja

metalika

2008-03-21T17:55:00.005+01:00

Żródło: Plan Ucieczki.

diabeł w serze

2008-03-21T14:35:00.006+01:00

szatan ponad wielkanoc

2008-03-21T14:29:00.004+01:00

Teraz, gdy otrzymaliśmy kolejny argument do podręcznikowej dyskusji o wyższości świąt Bożego Narodzenia nad Wielkanocą, stało się jasne, kto za tym wszystkim stoi.

Blevin Blectum - Gular Flutter Promo

2008-03-09T01:54:00.003+01:00

Dystkretnie diabelski klip z live-setowego video pod muzykę Blevin Blectum, która swoją nową płytę pt. "Gular Flutter" będzie 22 maja promować w poznańskiej Cafe Mięsna (wspólnie z gitarowym Enon-em). Warto!

ksiądz Lord Vader

2008-03-05T15:23:00.001+01:00

Do obejrzenia na tutaj: JoeMonster

satanistyczny brzdęk

2008-03-03T00:14:00.005+01:00

"Polska" wersja notki promocyjnej najnowszego albumu (doskonałego!) grupy Earth:

Ostatnia inkarnacja Earth już się wyłoniła, jak widać grupa powraca raz jeszcze do swej nieustannej ewolucji. O ile Hex rozsamkowywał się mrocznym satanistycznym brzdęku i surowym amerykańskim pięknie, o tyle The Bee Made Honey In The Lions Skull znamionuje progres Dylana Carlsona i grupy w kierunku brzmień cięższych, bardziej rockowych, zorientowanych również na amerykańskiego gospel i improwizację oprawionej w iście psychodeliczną produkcję i rozjarzone brzmienia gitarowe.
Earth ukazuje swe pokrewieństwo albo prędzej czyni ukłon w stronę wszystkiego co najlepsze u co bardziej przygodnych bendów z San Francisco póznych lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych, i uświadomionych duchowo, ekscytujących form jazz-rocka tegoż okresu. Nie jest to żadna nostalgiczna podróż a raczej kawał oryginalnej, głęboko i dokumentnie zainspirowanej metamorfozy.

W trzech utworach na tej płycie Earth zostało zaszczycone udziałem wirtuoza gitary Billa Frisella (dającego tu chyba największy popis swojej sfuzzowanej gitary od lat). Frisell błyskotliwe domalowywuje do muzycznego krajobrazu swe własne tekstury, kontrapunktuje z iskrzącymi się riffami Dylana Carlsona i pozostałych członków Earth. Adrienne Davies jeszcze raz siada za perkusją, nadając klasyczny i opanowany nastrój ogólnemu przebiegowi. Powraca też Steve Moore, dodając swe ciężkie Hammondowe klawisze czy natężone, pobrzmiewające swoistą jazzością partie pianina. Żywy basista Don McGreevy również odbywa tu swą longplejową inicjację.

Obszerna trasa koncertowa przetnie wzdłuż Europę w tym samym czasie kiedy krążek ujrzą masy, zespół będzie miał okazję dostarczyć tak słuchowych jak i wzrokowych dowodów na to że nadal rosną i dojrzewają.

Żródło: gery.pl

Unia Europejska to Szatan?

2008-03-02T02:16:00.003+01:00

Tomasz Teluk

Unia Europejska to szatan?

Tysiące Greków jest gotowych do ucieczki do klasztorów. Powód: wprowadzenie nowych dokumentów identyfikacyjnych UE. Według wiernych Kościoła Greckokatolickiego kod kreskowy unijnych paszportów biometrycznych zawiera liczbę bestii: 666.

Klasztor Michała Archanioła niedaleko urokliwej nadmorskiej wioski Aliki opiera się na skale. W tej ortodoksyjnej twierdzy czuć mistyczną atmosferę. Została w niej złożona jedna z najcenniejszych relikwi północnej Grecji - gwóźdź z Krzyża Chrystusa. Mimo, że złośliwi twierdzą, że gdyby zebrać do kupy wszystkie krzyże i drzazgi z miejsca kaźni Syna Bożego, można by zbudować las krzyży, ilość wotów, potwierdzających uzdrowienia w Klasztorze Archagelou robi piorunujące wrażenie.

Zgromadzone w klasztorze zakonnice przestrzegają surowych zasad. Zwiedzającym kobietom robią uwagi, gdy nie mają przykrytej głowy, nakazują im ubierać długie spódnice, a mężczyznom szerokie portki. Wiernych częstują słodyczami (żelatyna w cukrze pudrze i miodzie o aromacie płynu do mycia naczyń, niemniej całkiem smaczna).

Z okien rozciąga się jeden z najpiękniejszych widoków na świecie: granatowo niebieska otchłań, niewątpliwie sprzyjająca kontemplacji. Po bezkresnym błękicie płynie samotny jacht, nad nim kołuje albatros. Więc także ja odlatuję. Zastanawiam się, czy to zbieg okoliczności, że Pierwszą Komunię Świętą przyjmowałem w Kościele pod wezwaniem Michała Archanioła, teraz jestem w tym klasztorze, a wkrótce przeprowadzę się do parafii z patronem wodza Zastępów Niebieskich. Ortodoksyjny Kościół Greckokatolicki jest niezwykle bliski katolikom rzymskim. Mieszkając w Tunezji pamiętam wspólną Wielkanoc ortodoksów i katolików w tamtejszej świątyni i przepiękne chorały podczas wspólnej mszy, podróż ognia po Świątyni odpalanego świecą od świecy.

Greckie wyspy to miejsce aktywnej działalności apostołów. Wyjątkowe miejsce zajmuje tu Patos, na której św. Jan otrzymał objawienie, które natchnęło go do napisania słów Apokalipsy. Dziś jego słowa powtarza się w Grecji bardzo często. Zarówno kler, jak i wierni są przekonani, że czas wypełnienia proroctwa jest już bardzo blisko. Są niemal pewni, że niedługo spełni się to, co napisał natchniony uczeń Chrystusa.
"I sprawia, że wszyscy: mali i wielcy, bogaci i biedni, wolni i niewolnicy otrzymują na prawą rękę lub na czoło, i że nikt nie może kupić ni sprzedać, kto nie ma znamienia imienia Bestii, lub liczby jej imienia. Tu jest [potrzebna] mądrość. Kto ma rozum, niech liczbę Bestii przeliczy: liczba to bowiem człowieka. A liczba jego: sześćset sześćdziesiąt sześć."

Grecy są przekonani, że czas nadszedł, a wszystko za sprawą planów Brukseli zwiększenia kontroli obywateli krajów członkowskich, poprzez wprowadzenie dokumentów zawierających dane o niezmiennych cechach osobniczych. W pierwszym etapie mają to być paszporty z czipami z zakodowanymi rysami twarzy, liniami papilarnymi, mapą tęczówki oka. W dalszej - bioczipy specjalne transpondery oparte na technologii identyfikacji częstotliwości fal radiowych (technologia RFID - ang. Radio Frequency Identifikation Device), wszczepiane przymusowo pod skórę (jest to bezbolesny zabieg za pomocą igły).

Oba rozwiązania opierają się na kodzie służącym do odczytywania danych. Nieprzypadkowo ten kod zawiera przeklętą liczbę sześćset sześćdziesiąt sześć - to prefiks globalnego systemu identyfikacji LUCID (dlaczego bowiem nie zaczyna się np. na trzy trójki bądź siódemki?). Bioczipy mają być wszczepiane obywatelom w prawą dłoń lub na czoło (czyli tak jak w Apokalipsie św. Jana), bo będą zasilane bioelektrycznym polem człowieka, a wahania temperatury są w tych miejscach ciałach największe.

Bałkańscy chrześcijanie, zdecydowanie opierają się znakowaniu obywateli jak krowy przez państwo. Z ostrzeżeniem przemówili hierarchowie tamtejszego Kościoła Ortodoksyjnego, a wierni spontanicznie zaczęli rozpowszechniać informacje między sobą. Podróżujący do tego pięknego kraju czują się rzeczywiście jak w czasach pierwszych chrześcijan, gdzie wierni przekazują sobie ważne informacje bezpośrednio, podczas rozmowy z drugim człowiekiem, z ust do ust.

Greccy chrześcijanie nie mają wątpliwości - Bruksela to siedlisko szatana, a urzędnicy są tylko wykonawcami zła. Wiele tysięcy wiernych jest gotowych do ucieczki w góry, do ortodoksyjnych klasztorów, aby tylko nie odbierać nowych dokumentów identyfikacyjnych i w ten sposób mimowolnie nie stać się sługami diabła.

Mówią, że ofiara bioczipu nigdy już nie zdoła się przeżegnać (ręka i czoło), natomiast w górach nic im nie grozi. Powołują się na Biblię, w której stoi, że uciekną w góry, będą jedli piasek, który będzie zamieniał się w chleb. Mało tego, Grecy są przekonani, że Apokalipsa dokona się na ich oczach. Wielu sądzi, że czeka ich krwawa wojna z Tukami, którą poprzedzi rozpad Turcji. Twierdzą, że muzułmanie pierwsi uwierzą zwodniczej bestii.

Wierzą także, że antychryst jest już na ziemi, że już zwodzi ludzi i stara się jak największą liczbę dusz pozyskać dla piekła. Greccy charyzmatycy zaszyci na świętej górze Athos, autonomicznej republice mnichów, mają wizję, że najgorsze przyjdzie już w ciągu siedmiu najbliższych lat.

Gdyby tak było w istocie antychryst musiałby być już przed trzydziestką i uaktywnić się niebawem. Grecy przyznają jednak, że trudno jednak dokładnie go zlokalizować. Po raz pierwszy w historii karty identyfikacyjne mają wprowadzić Amerykanie w 2008 r., jednak prezydent Bush na antychrysta się nie nadaje, bo jest już zbyt stary. Nowe numery podatkowe wprowadza także Kreml, co spotyka się z podobnym, radykalnym sprzeciwem Kościoła Prawosławnego.

Czy Bruksela szykuje nam apokalipsę? O odpowiedź należy spytać charyzmatyków rzymsko-katolickich. Niewątpliwie politycy przygotowują się do położeniu kresu wolności jednostki poprzez implantowanie obywatelom narzędzi globalnej kontroli. I bez względu na argumentację należy się temu przeciwstawić.

źródło

zło w mieście

2008-03-01T11:11:00.005+01:00

źródło: Niewidzialne Miasto (Poznań)

czarna msza arki szatana

2008-02-28T19:29:00.001+01:00

źródło: blog popkulturalny

szatan polskiego popu

2008-02-25T19:18:00.001+01:00

Mitch & Mitch spotykają szatana polskiego popu.

madam satan

2008-02-23T23:39:00.007+01:00

O obrazie tym młody polski widz dowiaduje się oczywiście podczas projekcji Madame Sata, którego to filmu bohater zaczerpnął pseudonim sceniczny właśnie z wyżej wspomnianego dzieła Cecila B. DeMille.

diabły Mikulskiego

2008-02-20T01:33:00.019+01:00

Przed Wami wybór projektów kostiumów autorstwa Kazimierza Mikulskiego [1918-1998] do filmu „Piekło i niebo" [1966] w reżyserii Stanisława Różewicza, zrealizowanego przez Wytwórnię Filmów Fabularnych w Łodzi.
Mikulski wykonał 34 projekty kostiumów do tego filmu, spośród których wybór 13, tematycznie związanych z motywem diabła i czarownicy jako jego "wspólniczki", prezentujemy na blogu.

Satyryczna komedia, w której reżyser, odnosząc się do naiwnych wyobrażeń o zaświatach, posłużył się liryzmem, groteską i czystym nonsensem, okazała się zaskakująco bliska poetyce malarstwa Mikulskiego. Chociaż przedstawione rysunki to przede wszystkim projekty scenograficzne, anioły i diabły, a także czarownice odnajdują się również w obrazach artysty.

"Lucyfer"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.8 x 17.1 cm

"Czarownica (I)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.9 x 17 cm

"Czarownica (II)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
25.1 x 17.4 cm

"Czarownica (III)"
ołówek, tusz, gwasz, karton
25 x 16.8 cm

"Czarownica (IV)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.6 x 17.2 cm

"Czarownica (V)"
ołówek, tusz, gwasz, karton
24.5 x 16.7 cm

"Jawnogrzesznica"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.5 x 17.2 cm

"Diabeł (I)"
ołówek, tusz, gwasz, karton
24.6 x 17.2 cm

"Diabeł (II)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
25 x 17.5 cm

"Diabeł (III)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.5 x 17.4 cm

"Diabeł łysy (IV)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.7 x 17.4 cm

"Diabeł z jednym rogiem (V)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
24.7 x 17.4 cm

"Diabeł (VI)"
ołówek, tusz, akwarela, gwasz, karton
25 x 17 cm

"Diabeł (VII)"
ołówek, tusz, gwasz, karton
25.2 x 17.5 cm

źródło
(Notatka w blogu oparta jest na notce źródłowej.)

A tu fragmenty samego filmu:

999

2008-02-19T23:37:00.004+01:00

Zródło: Forum

babie diablo

2008-02-18T22:19:00.005+01:00

Źródło: PCL LinkDump

9 filarów satanizmu song

2008-02-18T10:36:00.016+01:00

"Wprowadzenie w podstawy satanizmu przez piosenkę!
Objaśnienie satanizmu w parodii dziecięcej pieśni chrześcijańskiej jako pomoc dla zagubionych rodziców-satanistów w idealnym wychowywaniu satanistycznych pociech w rozumieniu podstawowych założeń satanizmu."

twarz Szatana na skorupie żółwia

2008-02-18T01:58:00.011+01:00

AP - Associated Press
21 marca 2005 r.

Twarz Szatana na skorupie żółwia, który przeżył piekło

"Diabeł chciał, żebysmy wiedzieli, że tam był" - twierdzi właściciel sklepu zoologicznego z Indiany

Michigantown, Indiana

Żółw, który jako jedyny ocalał z pożaru sklepu zoologicznego, może być naznaczony piekielnym 'memento'.

Wodny żółw czerwonouchy rozmiarów dłoni, nazywany teraz Lucky (Szczęściarz), jest jedynym zwierzęciem, które ubiegłego października przeżyło pożar sklepu zoologicznego Dora’s A-Dora-ble Pet Shop w pobliskim Frankfort, położonym ok. 60 km na północny zachód od Indianapolis.

Właściciel Bryan Dora twierdzi teraz, że dostrzega wizerunek twarzy Szatana na skorupie stworzenia.
Może odróżnić usta, oczy, kozią brodę, ramiona i parę spiczastych rogów na plecach Lucky'ego.

"Znamię na skorupie wygląda, jakby diabeł chciał, byśmy wiedzieli, że tam był", mówi Dora. "Dla mnie to zbyt duży zbieg okoliczności, że jedyna rzecz, która wyszła z pożaru nietknięta, ma na sobie ten właśnie wizerunek."

Wizerunek ten nie był widoczny przed pożarem i Dora zastanawia się, czy wysoka temperatura mogła spowodować zmianę ubarwienia skorupy. Żółw jest zdrowy i nie nastąpiły w jego zachowaniu żadne zmiany, jak twierdzi.

Przyczyna pożaru, który strawił dziewięć sklepów i biur znajdujących się w budynku z 1912 roku w centrum Frankfort, nie została ustalona.

"Żółwie potrafią wstrzymać oddech na dość długo", mówi Dora. "Mógł więc zaczerpnąć oddech tuż przed pożarem i wstrzymywać go przez okres jego trwania. Tylko że ten pożar trwał kilka godzin".

Dora nagrał na dvd film z historią żółwia, który planuje wystawić na aukcję w internecie. Zwycięzcy licytacji zaoferuje również kupno Lucky'ego poza siecią.

źródło

rosyjski black metal

2008-02-17T12:02:00.001+01:00

diabeł w cytatach & przysłowiach [1]

2008-02-16T23:06:00.014+01:00

"Bezczynny mózg jest warsztatem diabła."
przysłowie angielskie

"Czasem i diabeł się rozanieli."
Władysław Grzeszczyk

"Człowiek z natury jest dobry, ale ma w sobie diabła."
przysłowie greckie

"Diabeł nie płacze, gdy zakonnice tańczą."
przysłowie rosyjskie

"Diabeł nigdy nie stanie twarzą w twarz."
Josemaria Escriva de Balaguer

"Diabeł tkwi w szczegółach."
przysłowie polskie

"Dziecko diabła zawsze ma diabelskie szczęście."
przysłowie angielskie

"Ile razy mężczyzna patrzy na kobietę, szatan zakłada mu różowe okulary."
Bolesław Prus

"Gdzie diabeł nie może, tam babę pośle."
przysłowie polskie

"Kobieta nie powinna być gorsza od anioła, mężczyzna zaś tylko trochę lepszy od diabła."
Mikołaj Gogol

"Między pocałowaniem z wielkiej miłości a pocałowaniem z popędu krwi jest taka różnica, jak między aniołem i diabłem."
Henryk Sienkiewicz

"Nieznajomy wróg jakiś miesza ludzkie rzeczy."
Jan Kochanowski

"Pierwsza mowa szatana do rodu ludzkiego
zaczęła się najskromniej od słowa: dlaczego?"
Adam Mickiewicz

"Bóg dał człowiekowi pożywienie, a diabeł kucharzy."
Lew Tołstoj

"Diabeł nie śpi. Z byle kim."
Stanisław Jerzy Lec

źródła:
1, 2

diabłów spis powszechny

2008-02-16T22:11:00.011+01:00

Przed Wami alfabetyczny spis imion wcieleń Szatana oraz odpowiadających mu bóstw właściwych różnym religiom, mitologiom i kulturom na przestrzeni wieków.
Spis z pewnością jeszcze niekompletny i wciąż weryfikowany!
_____________________________________

Abaddon - [hebr.] "niszczyciel", jeden z upadłych aniołów zrzuconych z Szatanem do Piekła
Adramelech - diabeł samaryjski
Ahpuch - diabeł Majów
Amen - egipski bóg życia i płodności, z głową barana
Apollyon - grecki synonim Szatana, złośliwy chochlik
Aryman - diabeł mazdejski
Asmodeusz - [z hebr.] jeden z upadłych aniołów, diabeł rozkoszy cielesnych i przepychu, pierwotnie "istota osądzająca"
Astaroth - fenicka bogini pożądania, odpowiednik babilońskiej Isztar
Azazel - [hebr.] jeden z upadłych aniołów, uczył ludzi wyrabiania broni i kosmetyków
Baalberith - kanaański bóg porozumienia, którego później kultura chrześcijańska utożsamiła z diabłem
Bafomet - czczony przez templariuszy jako symbol Szatana
Balaam - [hebr.] hebrajski demon skąpstwa i chciwości, z czasem wciągnięty w poczet upadłych aniołów
Bast - egipska bogini rozkoszy przedstawiana pod postacią kota
Belzebub - [hebr.] "Władca Much", określenie zapożyczone z egipskiej symboliki skarabeusza
Behemot - hebrajska personifikacja Szatana przedstawiana pod postacią słonia
Beherit - syryjskie imię Szatana
Bil - celtycki bóg Piekła
Chemosh - bóg ludu Moabitów, następnie utożsamiony z diabłem przez kulturę chrześcijańską
Cimeries - jeździ na czarnym koniu i włada Afryką
Coyote - demon Indian amerykańskich
Czort - rosyjskie imię Szatana, "czarny bóg"
Dagon - mściwy demon filistyński, władca mórz
Damballa - bóg-wąż czczony wśród wyznawców voodoo, przez kulturę chrześcijańską utożsamiany z diabłem
Demogorgon - greckie imię diabła, które wg wierzenia nie może być znane śmiertelnikom
Diabolos - [gr.] "spływający w dół", słowo źródłowe dla pojęcia oznaczającego diabła w większości nowożytnych języków Europy
Dracula - rumuńskie imię diabła
Emma-O - japoński władca Piekła
Eurynomos - grecki pan śmierci
Fenrir - in. Fenris, olbrzymi wilk-bestia, syn boga Lokiego i olbrzymki Angerbody w mitologii skandynawskiej
Gorge - skrót od Demorgorgon, greckiego imienia diabła
Haborym - hebrajski synonim Szatana
Hekate - grecka bogini czarów i magii, a także ciemności i świata widm, uważana za boginię pokuty i zemsty
Isztar - babilońska bogini płodności
Kali - [sanskr.] córka Sziwy, wysoka kapłanka Thugów
Lilith - hebrajska kobieta-demon, pierwsza żona Adama, która wprowadziła go w arkana magii
Loki - skandynawski "bóg trickster", diabeł w mitologii germańskiej
Mammon - aramejski bóg bogactwa i zysku, figuruje również na liście upadłych aniołów
Mania - etruska bogini Piekła
Mantus - etruski bóg Piekła
Marduk - bóg miasta Babilon
Mastema - hebrajski synonim Szatana
Mefistofeles - [gr.] "ten, który unika światła"; patrz: "Faust"
Melek Taus - diabeł Jezydów
Metztli - aztecka bogini nocy
Mictlan - aztecki bóg śmierci
Midgard - syn skandynawskiego boga Lokiego, przedstawiany jako wąż
Milcolm - diabeł Ammonitów
Moloch - demon fenicki i kanaański utożsamiany z diabłem
Mormo - [gr.] władca upiorów, partner Hekate
Naamah - [hebr.] kobieta-demon uwodząca mężczyzn
Nergal - babiloński bóg Hadesu
Nihasa - "bóg trickster" Indian amerykańskich utożsamiany z diabłem
Nija - starosłowiański bóg podziemnego świata wyznawany na ziemiach polskich
O-Yama - japońskie imię Szatana
Pan - grecki bóg pożądania, dał początek współczesnemu stereotypowi diabła
Pluton - grecki bóg podziemnego świata
Prozerpina - grecka królowa podziemnego świata
Pwcca - walijskie imię Szatana
Rimmon - demon syryjski czczony w Damaszku, z czasem włączony w poczet upadłych aniołów
Sabazios - bóstwo pochodzenia frygijskiego utożsamiane z greckim Dionizosem, odnoszące się do kultu węża
Sachmet - egipska bogini zemsty
Saitan - henochiański równoznacznik Szatana
Sammael - [hebr.] "jad Boga", jeden z upadłych aniołów
Sammu - diabeł w kulturach środkowo-azjatyckich
Sedit - diabeł Indian amerykańskich
Set, Seth - [gr.], Sutekh, Setech - [eg.] - w mitologii egipskiej pan burz, pustyń, Górnego Egipt, oraz zły bóg Świata Umarłych
Shaitan - arabskie imię Szatana
Supay - bogini świata podziemnego Inków
Siwa - [sanskr.] "łaskawy", "przychylny"; w jednym ze swych wcieleń bóg- niszczyciel
Tamuz - sumeryjski bóg, któremu później przypisano diabelstwo
T'an-mo - chiński odpowiednik diabła, symbolizujący żądzę i zawiść
Tezcatlipoca - aztecki bóg Piekła
Thot - egipski bóg magii
Tunrida - w mitologii skandynawskiej kobieta-diabeł
Tyfon - grecka personifikacja Szatana, potwór siejący zniszczenie na ziemi
Yaotzin - aztecki bóg Piekła
Yen-lo-Wang - chiński władca Piekła

źródło pomysłu na spis

"Och, 666"

2008-02-15T23:48:00.004+01:00

Roman Honet

Och, 666

To, torfowisko, z płomieni wyłuskane pierwsze
dziecko; dymi jak wiadro popiołu, ów grymas nic
nie może, xięże proboszczu. Tu 666 - wzywam
bestię - kopalnia węgla albo krowa, której łeb
rzezan w dyamenty i złoto. Gasną młyńskie
kamienie u stóp. Był pożar i opętał noworodki -
jedną dziewczynę pogwałcił y zmarła. W kościele
Jezus, proboszcz i organista o bezwładnej
nodze - dywanowe naloty beri beri (no,
no). To mszczą się duchy niemieckich lotników,
zestrzelone nad Dover, Hastings i przez krawców
z armii Warszawa. Grudzień w tym roku ciepły,
o dobrze zachowanych rysach. Xięże proboszczu,

nie wierzysz
w Boga. Ty wierzysz

we mnie

z tomu "Pójdziesz synu do piekła"
Biblioteka "Studium" - Wydawnictwo Zielona Sowa, Kraków 1998

szatan Bodzianowski 2

2008-02-15T21:39:00.003+01:00

Cezary Bodzianowski, 666

dj diabel

2008-02-14T13:14:00.005+01:00

Lucyfer Miciński

2008-02-14T00:39:00.003+01:00

Tadeusz Miciński

Lucifer

Jam ciemny jest wśród wichrów płomień boży,
lecący z jękiem w dal - jak głuchy dzwon północy -
ja w mrokach gór zapalam czerwień zorzy
iskrą mych bólów, gwiazdą mej bezmocy.

Ja komet król - a duch się we mnie wichrzy
jak pył pustyni w zwiewną piramidę -
ja piorun burz - a od grobowca cichszy
mogił swych kryję trupiość i ohydę.

Ja - otchłań tęcz - a płakałbym nad sobą
jak zimny wiatr na zwiędłych stawu trzcinach -
jam blask wulkanów - a w błotnych nizinach idę,
jak pogrzeb, z nudą i żałobą.

Na harfach morze gra - kłębi się rajów pożoga -
i słońce - mój wróg słońce! wschodzi wielbiąc Boga.

Szatan w ogrodzie Staffa

2008-02-14T00:37:00.002+01:00

Leopold Staff

Deszcz jesienny

O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny,
Dżdżu krople padają i tłuką w me okno...
Jęk szklany... płacz szklany... a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny...
O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny...

Wieczornych snów mary powiewne, dziewicze
Na próżno czekały na słońca oblicze...
W dal poszły przez chmurną pustynię piaszczystą,
W dal ciemną, bezkresną, w dal szarą i mglistą...
Odziane w łachmany szat czarnej żałoby
Szukają ustronia na ciche swe groby,
A smutek cień kładzie na licu ich miodem...
Powolnym i długim wśród dżdżu korowodem
W dal idą na smutek i życie tułacze,
A z oczu im lecą łzy... Rozpacz tak płacze...

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny,
Dżdżu krople padają i tłuką w me okno...
Jęk szklany... płacz szklany... a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny...
O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny...

Ktoś dziś mnie opuścił w ten chmurny dzień słotny...
Kto? Nie wiem... Ktoś odszedł i jestem samotny...
Ktoś umarł... Kto? Próżno w pamięci swej grzebię...
Ktoś drogi... wszak byłem na jakimś pogrzebie...
Tak... Szczęście przyjść chciało, lecz mroków się zlękło.
Ktoś chciał mnie ukochać, lecz serce mu pękło,
Gdy poznał, że we mnie skrę roztlić chce próżno...
Zmarł nędzarz, nim ludzie go wsparli jałmużną...
Gdzieś pożar spopielił zagrodę wieśniaczą...
Spaliły się dzieci... Jak ludzie w krąg płaczą...

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny,
Dżdżu krople padają i tłuką w me okno...
Jęk szklany... płacz szklany... a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny...
O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny...

Przez ogród mój szatan szedł smutny śmiertelnie
I zmienił go w straszną, okropną pustelnię...
Z ponurym, na piersi zwieszonym szedł czołem
I kwiaty kwitnące przysypał popiołem,
Trawniki zarzucił bryłami kamienia
I posiał szał trwogi i śmierć przerażenia...
Aż, strwożon swym dziełem, brzemieniem ołowiu
Położył się na tym kamiennym pustkowiu,
By w piersi łkające przytłumić rozpacze,
I smutków potwornych płomienne łzy płacze...

To w szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny
I pluszcze jednaki, miarowy, niezmienny,
Dżdżu krople padają i tłuką w me okno...
Jęk szklany... płacz szklany... a szyby w mgle mokną
I światła szarego blask sączy się senny...
O szyby deszcz dzwoni, deszcz dzwoni jesienny...

Szatan leśmianowski

2008-02-14T00:32:00.002+01:00

Bolesław Leśmian

Ich szatan

Ich szatan, utraciwszy święty zapał grzechu,
Lekceważy swe ognie trawiące i czary.
Niespodziane wybuchy nadziei lub wiary
Psują mu doskonałość szatańskiego śmiechu.

Marząc nowe kuszenia i nowe chichoty,
Wlóczy się, jak bez celu, ten łotr zadumany -
I jakoby księżyca niezmienne odmiany,
Trapi go myśl, krążąca dokoła tęsknoty...

Próżno szuka płomienia dla swojej pochodni
I barwy dość piekielnej dla świetnych sztandarów:
Chwiejność grzechu samego, trudny wybór zbrodni
Igra mieczem, wiszącym u boku zamiarów!

Więc wybrednie bezczynny, a pełen olśnienia,
Jak wniebowstępujący na wieczną weselność -
Okiem, chciwie zmrużonym, z rozkoszą ocenia
Swych odświętnych wywczasów ochoczość i dzielność!

Ich szatan, utraciwszy święty zapał grzechu,
Lekceważy swe ognie trawiące i czary.
Niespodziane wybuchy nadziei lub wiary
Psują mu doskonałość szatańskiego śmiechu.

Marząc nowe kuszenia i nowe chichoty,
Wlóczy się, jak bez celu, ten łotr zadumany -
I jakoby księżyca niezmienne odmiany,
Trapi go myśl, krążąca dokoła tęsknoty...

Próżno szuka płomienia dla swojej pochodni
I barwy dość piekielnej dla świetnych sztandarów:
Chwiejność grzechu samego, trudny wybór zbrodni
Igra mieczem, wiszącym u boku zamiarów!

Więc wybrednie bezczynny, a pełen olśnienia,
Jak wniebowstępujący na wieczną weselność -
Okiem, chciwie zmrużonym, z rozkoszą ocenia
Swych odświętnych wywczasów ochoczość i dzielność!

Bo w pazurach swobody, pozornie pastuszej,
W usilnym niewkraczaniu we własne bezedno -
Tkwi niejedna tortura i piekło niejedno,
Godne nawet najbardziej nieśmiertelnej duszy!

On wie o tym - ów śmiały wróg samego siebie!
I tym właśnie, iż wszelkich poniechał zabiegów,
Gotuje nowe męki dla nowych szeregów
Czcicieli kół zaklętych i pląsów po niebie!...

Na wzór mężnych serafów haftując swe szaty
Dzwonnym złotem tryumfów - ten truteń obłoczny,
Wsłuchany w swych upadków zwycięskie wiwaty,
Resztki nieba rad wyssać z kałuży po mrocznej!...

Bo w zmierzch piekieł zużytych wzierając niechętnie,
Śni idylle niebiańskie, a chytrze swe lice
Odmładzając w błękitach - pradawną różnicę
Między sobą a bogiem niweczy doszczętnie!...

"Litanie do Szatana"

2008-02-14T00:12:00.007+01:00

Charles Pierre Baudelaire

Litanie Do Szatana

Ty nad wszystkie anioły mądry i wspaniały,
Boże, przez los zdradzony, pozbawiony chwały,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

O Ty, Książę wygnania, mimo wszelkie klęski
Niepokonany nigdy i zawsze zwycięski,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Głuchych mroków podziemia wszechwiedzący królu,
Lekarzu dobrotliwy ludzkich trwóg i bólu,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Któryś rzucił w pierś nawet najlichszych nędzarzy
Skrę miłości, co Raju pragnieniem się żarzy,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który Śmierć zapłodniwszy, swą oblubienicę,
Zrodziłeś z nią Nadzieję, szaloną wietrznicę,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który w oku skazańca zapalasz błysk dumy,
Że patrzy z szubienicy wzgardą w ludzkie tłumy,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który znasz najtajniejsze ziemskich głębin cienie,
Gdzie zazdrosny Bóg drogie pochował kamienie,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który wzrokiem swym jasnym przejrzałeś metale
Od wieków śpiące w głuchym mrocznym arsenale,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który chronisz od śmierci i zgubnego strachu
Lunatyków błądzących po krawędziach dachu,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który starym pijaka kościom niepożytą
Giętkość dajesz, gdy wpadnie pod końskie kopyto,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Któryś człeka słabego, by mu ulżyć męki,
Nauczył proch wyrabiać i dał mu do ręki,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Któryś piętno wycisnął, co hańbą naznacza,
Na czole bezwstydnego chciwca i bogacza,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Który sprawiasz, że kobiet upadłych wzrok pała
Uwielbieniem łachmanów i chorego ciała,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Pochodnio myślicieli, kosturze wygnańców,
Spowiedniku wisielców i biednych skazańców,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Ojcze przybrany dzieci, których Boga Ojca
Gniew i mściwość wygnały z rajskiego Ogrojca,

O Szatanie, mej nędzy długiej się ulituj!

Modlitwa

Chwała tobie, Szatanie, cześć na wysokościach
Nieba, gdzie królowałeś, chwała w głębokościach
Piekła, gdzie zwyciężony, trwasz w dumnym milczeniu!
Uczyń, niechaj ma dusza spocznie z Tobą w cieniu
Drzewa Wiedzy, gdy swoje konary rozwinie,
Jak sklepienie kościoła, który nie przeminie!

tłum. Stanisław Korab-Brzozowski

szatan Bodzianowski 1

2008-02-13T00:19:00.000+01:00

Czarny człowiek na czarnym tle słuchający czarnej muzyki, Cezary Bodzianowski, 1996

Satan takes a holiday

2008-02-11T00:41:00.000+01:00

Szatana na wakacje wysyła sam Anton LaVey, przygrywając mu raźnie na organkach i mrucząc do ucha wodewilowe szlagiery, które zapewne pamięta z dzieciństwa. Więcej o samej płycie dowiecie się np. z wikipedii. A utwór tytułowy to oczywiście standard jazzowy, który konywali np. Duke Elington i Louis Armstrong. Tutaj w aranżacji LaVeya i wykonaniu Blanche Barton, partnerki LaVeya. Ciekawe, czy nasz rodzimy Romek Kostrzewski byłby w stanie porwać się na coś podobnego.

Artemio Rodriguez

2008-02-11T00:00:00.000+01:00

Takie śliczności można wypatrzyć na czynnej jeszcze wystawie Viva Mexico! we wrocławskim BWA. Zresztą wystarczy spojrzeć na plakat ją zapowiadający być mieć pewność, ze szatan w duszach tych artystów na pewno gościł nie raz:

Śmierć na koniu głosząca, że wojna to pieniądze wyszła spod ręki niejakiego Artemio Rodrigueza. Jak się okazuje, szatańskie tematy są żywo obecne w twórczości tego pana. Spójrzcie sami na jego galerie: 1 i 2.

musica satanica nova

2008-02-10T23:04:00.000+01:00

Niebawem rozpocznie się kolejna edycja wrocławskiego festiwalu Musica Polonica Nova poświęconego polskiej muzyce współczesnej. Już samo założenie programowe tego festiwalu jest iście szatańskie, gdyż ciężko jest mówić o muzyce współczesnej, która na świecie jest synonimem awangardy i nowej myśli, a w wydaniu polskim pachnie raczej skansenem i głuchotą na to, co dzieje się ciekawego w świecie dźwiękowym. Wszystko dlatego, że w polskiej muzyce współczesnej istnieje ścisły podział na akademików (czyli w akademickim mniemaniu profesjonalistów) i nie-akademików (czyli amatorów, także w akademickim mniemaniu). Podział w chory sposób utrzymywany przez środowiska akademickie i z powodzeniem wpajanym kolejnym pokoleniom kompozytorów polskich, czemu świadczą ciągnące sie dyskusje w takich pismach jak Ruch Muzyczny czy Glissando. Sytuacja niespotykana na świecie, gdzie takie podziały nie istnieją, a kompozytorzy z zaciekawienie wsłuchują się w penetracje dźwiękowe czynione poza murami akademii i nikt nie przypisuje sobie monopolu na muzykę profesjonalną.

W tegorocznym programie znajdziemy wiele szatańskich motywów. Na rozpoczęcie będzie miało miejsce wykonanie baletu pod tytułem Figle szatana, do którego muzykę napisali Stanisław Moniuszko i Adama Münchheimera. Inne perełki to Erotyki: Pieszczota na chór mieszany do słów Bolesława Leśmiana, Rzeczywistość na rozciągniętych szelkach z okna, Dolina tęczowych dzwonów na fortepian. Polecamy!

PS. A tu prawdziwa musica satanica nova

"Rehabilitacja diabła"

2008-02-10T03:17:00.000+01:00

Arkadiusz Sokol

Rehabilitacja diabła, czyli demonizacja Boga.

(próba amatora [1])

Przedstawiona w niniejszym eseju koncepcja demonologiczna będzie dotyczyła wyłącznie diabła religii chrześcijańskiej, przy czym będzie rozwiązaniem czysto filozoficznym, opartym między innymi na myśli Witelona z Dolnego Śląska oraz Leszka Kołakowskiego. Niemniej jednak, idąc w ślady tych dwóch odmiennych, ale jakże znaczących dla polskiej filozofii myślicieli, nie zamierzam godzić twierdzeń filozofii z twierdzeniami teologii. Podejmę się więc racjonalnej rehabilitacji diabła, co pociągnie za sobą stopniową demonizację Boga. Nie chodzi jednak o zwykłą konwersję; słowo „demon” pochodzi od greckiego czasownika daίw, co znaczy „dzielić”, z czego powstało δaίμwν, czyli „duch”. Abstrahując od pejoratywnego znaczenia tego pojęcia (oszczerca, zły duch), postaram się nadać mu nowe, a to za sprawą racjonalnego zniesienia różnicy między Bogiem a diabłem, jako że rozdzielenie to jest tylko pozorne. Aby dobrze zrozumieć teorię, którą przedstawię, wymagana jest również pewna wyobraźnia oraz intuicja, ponieważ nie będę tutaj przytaczał dowodów sensu stricto, a tylko pobudzał do uchwycenia właściwego sensu zła, do czego doprowadziła mnie filozofia, a dokładnie filozoficzna mistyka [2]. Dlatego posłużę się dodatkowo schematami, które dadzą czytelnikowi pełniejszy ogląd możliwych i niemożliwych (z logicznego punktu widzenia) relacji ontologicznych między Bogiem a diabłem.

Etap pierwszy: nieodzowność diabła

Pochodzenie diabła w zachodniej kulturze nie jest oczywiste, nie potrafimy dokładnie powiedzieć, czym on jest, niemniej jednak w religii chrześcijańskiej diabeł jest postacią realną, ma charakter osobowy i jest odpowiedzialny za wszystkie nieszczęścia ludzkości. Już w Starym Testamencie dzieje diabła są powikłane i niejasne. Zwraca na to uwagę Leszek Kołakowski w eseju Diabeł. Księgi te – podaje autor – nie wyjaśniają tożsamości węża, który namówił prarodziców do nieposłuszeństwa; jest on po prostu wężem, zwierzęciem chytrzejszym od innych, i nie ma jasnych powodów, by identyfikować go z upadłym aniołem albo z szatanem, czyli tajemniczym duchem z księgi Hioba, który działa z rozkazu boskiego i zdaje się być wrogiem człowieka raczej niż Boga. Nic nie podsuwa myśli, że jest on niepoprawnym zbrodniarzem potępionym na wieki za swoje grzechy. Stary Testament nie daje jakiejkolwiek konsekwentnie wypracowanej doktryny demonologicznej, nie przekazuje nic o upadku aniołów, ani o ich stworzeniu [3]. Natomiast mówi, jasno i wyraźnie, że sprawcą zła jest Bóg. W Księdze Amosa czytamy:

Czyż zdarza się w mieście nieszczęście, by Pan tego nie sprawił? [4]

Kołakowski konstatuje, że szatan Starego Testamentu, oprawca Hioba, był sługą Boga do brudnej roboty, nie był jednak wrogiem Boga. Nowy Testament podsuwa już obraz diabła, który jest zarówno przeciwnikiem Boga, jak wykonawcą Jego woli [5].
W związku z powyższym należałoby sformułować robocze pojęcie diabła. Niech będzie to diabeł z opowieści biblijnych, wróg Boga, a przede wszystkim człowieka, którego namawia do grzechu. Diabeł jest uosobieniem zła, jest przeciwieństwem Boga. Wobec tego teza wyjściowa brzmi:
Diabeł jest substancją konieczną, bez niego świat, jaki znamy, nie miałby racji bytu.
Diabeł jest istotą konieczną, ponieważ jest przyczyną grzechu pierworodnego, z powodu którego pierwsi rodzice zostali wygnani z raju, a więc przyczyną całej historii ludzkości. Po drugie, gdyby nie diabeł, nie doszłoby do wcielenia Syna Bożego, nie byłoby Jezusa Chrystusa i możliwości zbawienia. Po trzecie, dzięki niemu nasze poznanie nie jest pozbawione podstawowego środka do rozwoju moralnego, mianowicie możliwości wyboru. Prawdopodobnie bez diabła niemożliwe byłoby uprawianie nauki i sztuki. Oznacza to, że diabeł nie podlega reformie. Innymi słowy, niemożliwe jest zbawienie diabła – twierdzi Kołakowski w Rozmowach z diabłem. Bóg nie może zbawić demona, ponieważ nie jest w stanie tego uczynić. Choć pewne jest, że musi tego chcieć, to znaczy zniszczenia go jako demona po prostu. Jeśli zaś pragnienie Jego jest bezskuteczne i jałowe, to dlatego właśnie, że upadek aniołów nie był faktem, nie był przypadkiem, ale ujawnieniem się koniecznej struktury świata, a jego skutki są nieodwracalne, bo wpisane w naturę bytu. Upadek aniołów jest aktualizacją pewnej jakości bytu niezbywalnej i wobec Boga współodwiecznej [6]. Nasuwa się pytanie: dlaczego diabeł miałby być ontologiczną próżnią?

Etap drugi: negacja negacji

W chrześcijańskiej wizji świata, chcąc nie chcąc, natykamy się na zagadkę, jak pogodzić istnienie dobrego Boga ze złem świata, który został przez Niego stworzony? Paradoks polega na tym, że Kościół katolicki naucza, że w świecie potrzebne jest zło, głosząc jednocześnie, że jest jeden wszechmogący Bóg. Klasyczne sformułowanie tego dylematu należy do epikurejczyków. Twierdzili oni, że skoro świat jest pełen zła, to Bóg jest albo zły, albo bezsilny, albo jedno i drugie. Gdyby Bóg był wszechmocny, wszechwiedzący i nieskończenie dobry, potrafiłby stworzyć świat bez zła, co więcej – chciałby to uczynić.
Teodycee chrześcijańskie oscylują między dwoma schematami. Pierwszy pochodzi od św. Augustyna i wyjaśnia, że zło jest czystą negacją, ma ono jednak za źródło skażenie ludzkiej woli, odchylającej się od boskich wymagań. Schemat ten, odbierając Bogu odpowiedzialność za zło, sugeruje jednak, że człowiek jest źródłem absolutnie spontanicznej inicjatywy twórczej (choćby w złem), że więc wolność jego, mocą której może sprzeciwić się Bogu, jest całkowita i równa wolności Boga (bez jego wszechmocy i dobroci, rzecz jasna). Jest to droga do uznania człowieka za ośrodek bezwzględnej, samodzielnej zaczątkowości działania, czyli do uznania go za niezawisły od Boga absolut [7].
Drugi schemat usiłuje wykazać, że zło jest niezbędnym składnikiem doskonałości kosmosu jako całości, sugeruje wtedy, że zła właściwie nie ma, albo że tylko z punktu widzenia cząstkowego wydaje się ono pojawiać, podczas gdy znika dla spojrzenia globalnego; jest to rodzaj teodycei typowy dla doktryn grawitujących ku idei panteistycznej [8]. Tego rodzaju wiara zrodziła się za sprawą neoplatonizmu, a jej reprezentantami byli m.in. Eriugena, Hegel oraz Teillhard de Chardin. Kołakowski rozwija to w następujący sposób:

Wiara ta zakłada, że historia kosmiczna nie pozostawia po sobie śmieci; wszystko jest ostatecznie strawione, wszystko wcielone w tryumfalny postęp ducha. W końcowym bilansie wszystko znajdzie usprawiedliwienie, wyjdzie na jaw, że każda cząstka świata i każde wydarzenie, wszystkie walki i wszystkie przeciwieństwa były przyczynkami do tego samego dzieła zbawienia. [9]

Taka wizja bytu prowadzi do odrzucenia zła jako trwałej realności świata. Zło jest tutaj postrzegane jako środek do większego dobra, co pozwala przypuszczać, że jest ono czymś przygodnym, że można je usunąć. Aby więc ukazać sens przypadkowego zła oraz samą rację stworzenia świata, niektóre teodycee neoplatońskie sugerują, że „[...]Bóg użyczył światu istnienia po to, by sam mógł rosnąć w jego ciele, że potrzebuje wyobcowanych swoich stworzeń, aby własną swoją doskonałość doprowadzić do pełni. Rośnięcie wszechświata, a zwłaszcza rozwój ducha ludzkiego, który wszystkim rzeczom w ruchu ku doskonałości przewodzi, wprowadza Boga samego w proces historyczny. Tak to Bóg sam staje się historycznym Bogiem. U kresu ewolucji kosmicznej nie jest już tym, kim był na początku. Tworzy świat i przyswajając go sobie ponownie, sam się wzbogaca. Póki pielgrzymka ducha nie dobiegnie końca, Bóg sam nie może uchodzić za samowystarczalną i bezczasową doskonałość” [10]. Idea ta uzyskała miano dialektyki negatywności: zło i przypadkowość są niezbędne, aby byt mógł wydobyć z siebie wszystkie swoje możliwości.
Koncepcja ta rozstrzyga pytanie o racje stworzenia świata, o racje zła i racje ułomności ludzkiej – przyznaje Kołakowski – niestety jej mankamentem jest niechybne odejście od tego, co miało być teodyceą na rzecz teogonii. Mimo to rozwiązanie, które zaproponuję, będzie przychylne tradycji neoplatońskiej, aczkolwiek obydwa schematy (teodycee) potraktuję tylko jako „drabinę”, którą na końcu odrzucę. Mianowicie będę bazował na dosyć specyficznym neoplatonizmie, to jest filozofii Witelona ze Śląska. Jestem przekonany, że opierając się na jego koncepcji diabła nie popełnię błędu Eriugeny, Hegla, czy też Teillharda de Chardin, którzy próbując uniknąć konkluzji ograniczających wszechmoc Boga, ograniczali Jego doskonałość, bezczasowość i samowystarczalność [11], co jest oczywiście sprzeczne z ortodoksją chrześcijańską. Bóg musi być samowystarczalny, ale istnienie diabła, który jest przyczyną wszelkiego zła – zarówno moralnego, jak i fizycznego – bezustannie poddaje Jego autarkię w wątpliwość.
Rozwiązanie tej zagadki jest niemożliwe, dopóki nie zdamy sobie sprawy, że tak naprawdę zagadki nie ma. Przyjmijmy następującą hipotezę: pytanie o rację stworzenia świata, który rodzi zło, jest bezpodstawne, ponieważ nic nie stoi na przeszkodzie, aby zło było po prostu dobre. W ten sposób nie odrzucamy diabła, nie przeczymy istnieniu zła w świecie, ponieważ mówiąc „zło” mamy na myśli pewną pozytywną siłę, m e t a z ł o, które obok dobra jest warunkiem wszelkiego bytowania. Dlatego zło należy rozumieć dwojako: jako Zło, czyli to co absolutne, oraz zło w znaczeniu malum culpae czy malum poenae. Ale nawet te ostatnie, spoglądając z szerszej perspektywy, są pozytywne, ponieważ reagując na zło (chociażby poczuciem winy), czy też przeciwdziałając złu (walka z przeciwnościami losu) zbliżamy się do Boga. W obliczu zła rozpoznajemy wartości etyczne i czujemy wewnętrzny sprzeciw, kiedy są one łamane; mniej za sprawą dobra, gdyż nie staramy się niczego zrozumieć, przeżywamy raczej coś niż poznajemy, jesteśmy pasywni. Tak więc częściowym rozwiązaniem problemu zła (jako czystej negatywności) jest jego negacja. Z kolei negacja negacji daje prawdę. W takim razie moja druga teza brzmi:
Diabeł jest czymś realnym i pozytywnym.
Czyli wbrew Augustynowi, Zło nie jest brakiem Dobra. Diabeł nie jest brakiem Boga. Potwierdzenie powyższej tezy można znaleźć w samej Biblii. Gershom Scholem, znawca Kabały i mistyki żydowskiej, zauważa że Księga Zohar często ukazuje zło jako coś realnego i pozytywnego, nie po prostu negację. Moce Boga stanowią całość harmonijną, sądy Jego są dobre, o ile jednak Jego prawa ręka rozdziela miłość i miłosierdzie, to lewa ręka jest organem Jego gniewu, a kiedy działa niezależnie od prawej, ukazuje się zło radykalne, królestwo szatana [12].
Z teorii św. Augustyna wynika, że zło pochodzi od człowieka. Jest to sprzeczność, zło nie ma fundamentu ontologicznego, a przecież człowiek istnieje realnie. Nie twierdzę, że ludzka wola nie jest skażona, człowiek jest zły, jednakże nie jest tego zła protoplastą. Albowiem zanim upadł Adam, upadł wpierw Lucyfer. Temu przecież biskup z Hippony nigdy nie zaprzeczał. Formuła Augustyna (zło jest brakiem dobra) nie wyjaśnia pochodzenia diabła, ani jego natury. Wiemy tylko, że w jakiś tajemniczy sposób istnieje i „siedzi” w każdym z nas. Czyli równie dobrze mógłby być Bogiem. Trafną uwagę czyni Kołakowski:

Niektóre konsekwencje tej teorii zła jako negacji są kłopotliwe, m.in. myśl, że nawet szatan musi być dobry o tyle, o ile istnieje. [13]

Koncepcja św. Augustyna, czyli „Tradycyjna odpowiedź, iż zło jest czystą negacją, nieobecnością dobra, że jest niejako dziurą w zwartej masie bytu, nie usuwa wątpliwości, skoro potrzebna jest jakaś negatywna energia, by tę dziurę wydrążyć. I skądże ta energia pochodzi? Jedyna odpowiedź, jaką wiara w jedynego Stwórcę podsuwa, jest taka, że energia ta musi wywodzić się z tego samego źródła, że oko, które spogląda na świat z punktu widzenia całości, potrafi wykryć wszechobejmującą miłość Bożą również w pozornych monstrualnościach, dostrzec miłosierdzie w okrucieństwie, harmonię w walce, nadzieję w rozpaczy, ład w rozkładzie, wzlot w upadku” [14]. Czy więc teoria ta nie implikuje, że diabeł jest z Boga? Egzemplaryzm Augustyna mówi jasno i wyraźnie, że wzorce wszechrzeczy znajdują się w Bogu i wszystko jest odbiciem Jego doskonałości. Wynika z tego, że realność zła musi być Dobra, ponieważ jest odwzorowaniem pewnej jakości obecnej w Bogu. Wobec tego Bóg, w pewnym sensie, musi być Zły. Albowiem On również sprawia zło. W Księdze Koheleta czytamy:

Gdy ci się dobrze wiedzie, ciesz się z tego, a wiedzie ci się źle, wtedy to rozważ: Zarówno jedno jak i drugie sprawia Bóg, ponieważ człowiek nie może dociec niczego zgoła, co będzie potem. [15]

Czy więc imię Jahwe (jestem, będący) nie powinno odnosić się jednakowo do Boga jak i do diabła?

Etap trzeci: manicheistyczny paradoks Apokalipsy

Jak widać, coraz trudniej powiedzieć, czym dokładnie jest diabeł. Wiadomo tylko, że jest obecny i potrzebny, bez niego chrześcijaństwo nie mogłoby funkcjonować. Ale w jakim sensie jest obecny? Łatwiej będzie odpowiedzieć na to pytanie, podchodząc do poruszanego tutaj problemu na sposób apofatyczny, czyli pytając, czym diabeł nie jest? Zgodnie z doktryną chrześcijańską nie jest drugim bogiem, w kategoriach ortodoksji nie może istnieć dwóch bogów. Gwoli przypomnienia, coś odwrotnego postulowała herezja manichejska, głoszona w trzecim wieku w Persji przez proroka Manicheusza, który nauczał, że istnieją dwa niezależne, zwalczające się bóstwa, królestwo jasności i królestwo ciemności. W kosmologii tej cały świat materialny (w tym ludzkie ciało) jest we władaniu diabła, który jest równy Bogu.
Jest to jednak sprzeczne z pojęciem wszechmocnego Boga, który jest Alfą i Omegą, a więc nic poza Nim nie może samoistnie zaistnieć. Bóg jest niepodzielny, niezależnie od tego gdzie i jak jest, zawsze jest w całości. Co więcej, istnieje eschatologiczna pewność, że Bóg zwycięży diabła [16]. Chrystus umierając za nasze grzechy odniósł nad nim pewne zwycięstwo. Czymże wobec tego jest szatan? Na pewno nie jest drugim, samostanowiącym o sobie bóstwem. Kołakowski zwraca jednak uwagę, że z pojęcia diabła można wyciągnąć takie wnioski. A to za sprawą Antychrysta, którego status sprzyja skrajnemu dualizmowi. W eseju "Diabeł" czytamy:

Jeśli prawda była w standardowej wersji filozofii chrześcijańskiej, zakładającej wszechmoc Boga i ograniczającej działanie diabła do tego, co Pan dopuszczał (chociaż nie sprawiał), to ostatnie zmagania w Armagedonie nie miały podstaw ontologicznych ani moralnych; wola boska musi być skuteczna bez szczególnego wysiłku, potrafi On zawsze pozbyć się diabła na mocy zwykłego dekretu. Batalia taka była natomiast zrozumiała przy założeniu, że królestwo zła jest siłą niezależną i że Bóg musi ją zwalczać, nim osiągnie ostateczny tryumf. [17]

Rzuca się w oczy pewien paradoks. Mianowicie, jeżeli Antychryst – jak sugeruje Apokalipsa św. Jana – jest samodzielnym, w niczym nieograniczonym wrogiem Boga, to mamy do czynienia z herezją, a nie z religią chrześcijańską; z kolei utrzymując, że Bóg jest jedynym władcą par excellence i nie ma poza Nim obcej, swobodnej siły, to Antychryst musi być tylko i wyłącznie Jego kolejnym przejawieniem. Nazywam to manicheistycznym paradoksem Apokalipsy. Natomiast, gdyby przyjrzeć się temu bliżej, wydaje się, że Bóg „zmaga się” sam ze sobą. Czy więc można powiedzieć, że cechą Boga jest dialektyka? Po części tak, z tym że jest to dialektyka narzucona z zewnątrz za pomocą sztywnych kategorii języka, w którym myślimy. Jak wiemy dialektyka zakłada jakiś rozwój, a przecież Bóg nie może się rozwijać, ponieważ już jest doskonały. Dlatego konieczne jest ujęcie tego „zmagania się” za pomocą precyzyjniejszego pojęcia. Tym pojęciem jest m o n o l o g. Tak więc Bóg prowadzi swego rodzaju monolog, którego idee – z racji naszej psychofizycznej konstrukcji – automatycznie ulegają polaryzacji, następnie personifikacji w Boga Ojca i upadłego anioła Lucyfera, aby ostatecznie ulec potocznemu wartościowaniu.
Coś podobnego proponował już Mistrz Eckhart, jeden z najwybitniejszych (o ile nie najwybitniejszy) mistyków chrześcijańskich. Mianowicie dokonał on rozróżnienia między Bogiem-osobą, jakim jest Bóg w Trójcy Świętej, a Boskością – niewysłowioną, niepojętą głębią bytu, której Bóg-osoba jest t y l k o teofanią. Czy w przypadku diabła nie mamy do czynienia z podobną sytuacją? Wtedy, używając języka wiary, diabeł mógłby być kimś w rodzaju czwartej Osoby Boskiej. A co za tym idzie, szatan – zgodnie z prawem homouzji – byłby całym Bogiem. Czy więc możliwe jest, że Boskość ujawnia się nam jako dwie hipostazy, tj. diabła i Trójcy Świętej? Wydaje się to zasadne, jeśli przyjmiemy, że prawda (czy też essentia) nie może być uchwytywana i odtwarzana przez ludzki umysł inaczej niż za pomocą jakiegoś dualizmu, ponieważ tak poznajemy, poprzez kontrast; natomiast obiektywnie patrząc jest to monizm, jedność tego, co zmuszeni jesteśmy – z racji swoich ograniczonych władz poznawczych – nazywać dobrem i złem.

W Ewangelii św. Łukasza można przeczytać, jak diabeł chełpi się posiadaniem władzy nad wszystkimi królestwami tego świata, którego nazywa się księciem [18]. Fragment ten wydaje się co najmniej dziwny, bowiem z góry wiadome jest, że wszystko należy do Boga. A skoro tak, można przypuszczać, że to właśnie Bóg, ustami diabła, oznajmia, że jest władcą także tego świata. Ważniejsze jest jednak do kogo przemawia. Jak wiemy diabeł kusi Jezusa, który odmawia przyjęcia tego, co oferuje mu pozorny książę tego świata. Dlaczego? Z prostej przyczyny: już to wszystko posiada. Jest przecież Synem Bożym, który mówi do diabła: „nie będziesz kusił Pana, Boga swego”. Sam Kołakowski przyznaje, że to dziwne, iż diabeł – jako absolutnie wolna istota – przy swojej wysokiej inteligencji mógłby sobie wyobrażać, że zwiedzie Syna Bożego [19]. W tym miejscu zatacza się koło, kuszenie Jezusa nie jest dyskursem dwóch przeciwstawnych sił, tylko monologiem Boga, który występuje tutaj w podwójnej roli – jako Jezus i diabeł. W związku z powyższym moja kolejna teza brzmi:
Diabeł jest epifenomenem Boga. Nie jest więc drugim bogiem, nie jest też równy, ani tożsamy Bogu, jednak razem stanowią Absolut.
Wygląda na to, że Absolut, o którym tu mowa, to pewna coincidentia oppositorum, by użyć metafory Mikołaja z Kuzy. Przy takiej konwergencji diabeł może uchodzić za principium, podobnie jak Bóg, który z kolei może być przyczyną zła, tak samo jak diabeł. Bóg jest jednością światłości i ciemności, jak powiada Izajasz:

Ja tworzę światłość i stwarzam ciemność, sprawiam pomyślność i stwarzam niedolę. Ja, Pan, czynię to wszystko. [20]

Wieki później Jakub Boehme nadaje słowom Izajasza nowy wyraz. Otóż wyjaśnia problem występowania zła, zakładając istnienie negatywnej zasady w Bogu; podobnie jak światło nie może przejawić się bez ciemności tak i Bóg nie może istnieć bez posiadania w swej istocie przeciwieństwa dobra. A więc dobro i zło istnieją już w Bogu, tyle że w doskonałej harmonii, natomiast w świecie ujawniają się (człowiekowi) jako przeciwstawne siły światła i mroku. W ostatnim dziele niemieckiego myśliciela pod tytułem Wielkie Misterium, czytamy:

W świetle moc jest ogniem miłości Bożej, w ciemnościach zaś jest ona ogniem bożego gniewu, a jednak z jednym tylko ogniem mamy do czynienia. Rozszczepia się on wszakże na dwie zasady, aby jedna objawiała się w drugiej. Albowiem płomień gniewu jest objawieniem wielkiej miłości; w ciemnościach poznane bywa światło, inaczej nie doszłoby do ujawnienia [21].

Pojawia się pytanie: dlaczego Lucyfer został zdegradowany i potępiony, skoro to, czym się stał przez swój upadek, było już obecne w samym Bogu? A może nie było żadnego upadku? Takiego zdania był między innymi Witelon z Dolnego Śląska.

Etap czwarty: Witelon i upadek aniołów

Aby sprawnie oddać sens korelacji Boga i diabła wykorzystam teorię emanacji, a dokładnie wnioski do jakich doszedł Witelon. Nie jest to przypadek, że sięgam do jego filozofii, ponieważ tradycja neoplatońska (ku której skłaniał się Witelon) zakłada implicite, iż zło jest warunkiem dobra. Przeniesienie rozważań na taką płaszczyznę wydaje się słuszne, jako że neoplatonizm Witelona, mniej więcej, zgadza się z religią chrześcijańską; w obydwu rozwiązaniach diabeł pochodzi od Boga, jest Jego skutkiem. Przy tym, zarówno w filozofii Witelona jak i w nauce Kościoła katolickiego, istotę zła, czy też grzechu, określa conversiam creaturam, czyli zwrot ku stworzeniu, a nie ku Stwórcy; doczesne zło jest spowodowane odwróceniem się duszy od wyższego od niej w hierarchii dobra i zwróceniu się ku przedmiotom pożądania cielesnego.
Z drugiej strony Witelon przedstawia diabła w kategoriach wyłącznie filozoficznych, tj. naturalistycznych, z pominięciem teologicznych i religijnych, dla których jednak autor deklaruje osobistą i pozanaukową aprobatę [22]. Takie podejście jest dla nas jak najbardziej właściwe, aby drogi fides i ratio przebiegały osobno.
Na szczycie hierarchii znajduje się Bóg, który jest źródłem wszystkich niższych bytów. Natomiast cały byt ma naturę światła, twierdzi autor Perspektywy. Nic więc dziwnego, że pierwszą hipostazę tego, co Jedyne utożsamia z biblijnym Lucyferem, czyli „niosącym światło”. Witelon jest zwolennikiem neoplatońskiej koncepcji emanacji z tą różnicą, że emanującego z Absolutu ducha nazywa Lucyferem, który zostaje ukazany jako pierwszy pośrednik między Bogiem a resztą bytu. Lucyfer jest pierwszą Inteligencją, która otrzymuje dobro i wiedzę od Boga i przekazuje je niższym szczeblom bytu, a bezpośrednio poruszycielom sfer niebieskich [23].
Witelon na sposób racjonalny próbuje wyjaśnić naturę upadłego anioła. Problem polega jednak na tym, zauważa filozof, że na temat jego upadku źródła biblijne niezbyt wiele przekazują, na przykład Pięcioksiąg Mojżesza, który mówi o pierwszych początkach świata, nic takiego nie zawiera. Upadek aniołów przedstawiony został w apokryficznej Księdze Henocha. Upadek ten jednak jest kwestią drugorzędną (alegoryczną), ponieważ Absolut wcale nie musi się rozdwajać i doprowadzać części siebie do upadku, aby generować zło w świecie; zło jest zjawiskiem wtórnym, wiecznie towarzyszącym temu, co Dobre. Oficjalnie o upadku Lucyfera mówi dopiero Jezus w Nowym Testamencie:

Widziałem szatana, spadającego z nieba jak błyskawica. [24].

Później jeszcze czytamy o tym w Drugim Liście św. Piotra [25] oraz w Apokalipsie św. Jana:

I został strącony wielki Smok, wąż starodawny, który się zwie diabeł i szatan, zwodzący całą zamieszkałą ziemię; został strącony na ziemię, a z nim strąceni zostali jego aniołowie. [26]

„Księgi te jednak [stwierdza Witelon – A. S.] wyrażają się metaforycznie i nie można ich rozumieć dosłownie, podobnie jak nie można dosłownie rozumieć przypowieści zawartych w Ewangeliach, takich na przykład jak o bogaczu lub ziarnie, które upadło na ziemię, ale muszą być one rozumiane w taki sposób, aby w nich na jaw wyszła wieczna prawda najprawdziwszego nauczyciela” [27]. Z drugiej strony, gdyby nawet Witelon znał Księgę Henocha, podejrzewam, że nie zmieniłby stanowiska. Albowiem upadek aniołów jest kwestią tylko i wyłącznie wiary, którą Witelon oddziela od rozumu, jednak niczego jej nie ujmując, o czym świadczy cytat:

Nie chcę [...] kwestionować zasad świętej religii chrześcijańskiej, ale wyłącznie w sposób naturalny i w trybie możliwości badam naturę demonów, o których w sposób nadnaturalny, a nawet wręcz boski i przez Boga objawiony, święta religia głosi, iż są to ci aniołowie należący do hierarchii niebieskiej, co upadli na skutek podstawowego grzechu, jakim jest pycha. [28]

Stanowisko to zakłada istnienie czegoś poza wszechmocnym, nieskończenie dobrym Bogiem. A więc jest to sprzeczne z założeniami monoteizmu: żadna polaryzacja dobra i zła nie zachodzi w dziele stworzenia. Przypomina to raczej mitologię irańską, chociaż w tradycyjnym, ludowym wyobrażeniu chrześcijaństwa znajdujemy podobną tendencję. Powyższy schemat Witelon podważa w następujący sposób:

Lecz gdyby nawet wiara pouczała, że upadek aniołów był konieczny, to rozum naturalny oraz porządek rzeczy wszechświata mówi nam, że nie jest on możliwy. [29].

Przypomnijmy jeszcze raz, że konsekwencją prywacyjnej teorii zła, wysuniętej przez św. Augustyna i przyswojonej przez ortodoksję chrześcijańską, jest między innymi myśl, że diabeł jest w Bogu. Kapitalnie ujmuje to Kołakowski:

Skoro wiemy, że istota, istnienie i miłość zbiegają się doskonale w bycie boskim, jakże możemy uniknąć wniosku, że cokolwiek w świecie się zdarza, sprowadzalne jest ostatecznie do tego samego, jedynego źródła energii i przekazuje ten sam rozmach pierwotnej miłości? W jaki sposób energia ta mogła była być odciągnięta od naturalnych swoich kanałów i zwrócić się przeciwko samemu Bogu? [30]

Czy więc można powiedzieć, że diabeł nie istnieje? Odpowiedź na to pytanie nie może być jednoznaczna. Rzecz w tym, że poznajemy tylko diabelskie przypadłości desygnatu Zła. Być może miałby rację Feuerbach, gdyby w miejsce Boga podstawił szatana, bowiem ten ostatni jest w większym stopniu tworem myślowym człowieka (alienacyjna teoria religii), czy to w sztuce, czy w religii. Nie istnieje więc diabeł, jakiego znamy z opowieści i horrorów. Upadek Lucyfera jest tylko mityczną reprezentacją realnej, a w świetle religii nawet koniecznej, struktury bytu. Jednakże samo Zło jest obecne, ale znowuż nie w sensie manichejskim. Pozostaje więc demon czysto esencjalny, czyli konieczna przyczyna zła, która musi być w Bogu.
Taka jest kondycja chrześcijaństwa jako monoteizmu, który nie jest w stanie uporać się z zasadą Zła, jaką uosabia diabeł. Przy czym, jeśli diabeł nie przeciwstawia się Bogu, musi być Jego c z ę ś c i ą w rozumieniu części Trójcy Świętej, czyli nie będącej wyrazem jakiegoś fragmentu Boskości, ale właśnie całym Bogiem. Witelon, zdaje się, wiedział o tym i doskonale to rozumiał, ponieważ właśnie w traktacie O najwyższej przyczynie pokuty i o naturze demonów zaprzecza upadkowi Lucyfera, czyli temu zdarzeniu, które utrudnia rozumienie Bożej dobroci i omnipotencji w doktrynie chrześcijańskiej. Przejmując „[...] imię pierwszego z biblijnych aniołów i nazywając go »pierwszym stworzonym receptorem« owej wiedzy i dobroci Boga, zmienia Witelon zasadniczo jego naturę, odmawiając Lucyferowi przysługującej mu w Biblii wolności. Uznaje mianowicie za niemożliwy, a przeto i nierzeczywisty, upadek zarówno Lucyfera, jak innych aniołów. Upadek bowiem mógłby nastąpić tylko w sferze materii, a tu jej nie było. I w ogóle nie jest on możliwy na drugim (a właściwie, biorąc rzecz ściśle po neoplatońsku, na pierwszym, bo odpowiadająca Bogu Jednia neoplatońska jest poza kategorią bytu) szczeblu hierarchii bytów, gdzie, jak mówi Witelon, »śmieszne by było, gdyby w tym, co odbiera emanację, było coś, co by nie pochodziło od natury tego, co emanuje, a nie było w niej ani wieczności, ani dobroci, ani mądrości, ani mocy«. W prostej, duchowej naturze aniołów nie ma miejsca na przeciwieństwa tych właśnie istotnych przymiotów ich natury” [31]. A więc diabeł jest istotą, w której odbija się wieczna dobroć i chwała Boża, gdyż jest on pierwszym stworzonym podmiotem, który ją otrzymał i przekazuje wszystkim niższym bytom.

Etap piąty: podsumowanie

Wiara chrześcijańska naucza, że człowiek został stworzony na obraz i podobieństwo Boga, dlaczego więc człowiek nie jest tak dobry jak On? Naiwne pytanie. Ale możliwe, że odpowiedź na nie zawiera właśnie Stary Testament, powiada Kołakowski.

A może Bóg [...] jest bardziej do nas podobny, czasem dobry, czasem zły, ale jednak nigdy tak zły, by grzeszników na wieczne męczarnie posyłać? [32]

Jeśli przyjąć takie rozwiązanie, nieobecność absolutnie dobrych lub złych ludzi nie powinna nikogo dziwić. Należy również pamiętać, że Bóg nie jest dobry w tym sensie w jakim potocznie rozumie się dobroć. Określniki takie jak „dobry” lub „zły” mają słaby zasięg i w głównej mierze zależną od zmysłów. Potrafimy zdefiniować Boga i diabła, lecz nie potrafimy powiedzieć, czym jest skryty za nimi Absolut. Podobnie potrafimy powiedzieć, co jest białe, a co czarne, ale nie potrafimy opisać samej barwy. Dlatego Bóg, czy też diabeł, a ściślej to, co się za tymi imionami kryje, jest poza dobrem i złem, jakie znamy z doświadczenia.
Głównym argumentem przeciwko teoriom uznającym zło za pozytywną rzeczywistość, było ograniczenie dobroci i wszechmocy Boskiej. Lecz moja koncepcja diabła jako epifenomenu Boga (czy też czwartej osoby Boskiej) niczego nie ujmuje Jego doskonałości, wręcz przeciwnie, tylko ją potęguje, bowiem jedynie absolutnie genialna i dobra Istota mogłaby generować w świecie dobro i zło we właściwych proporcjach. Bóg jest niczym obosieczny miecz, który jedną stroną oddziela zło od dobra, a drugą krzyżuje szyki zarówno prawym jak i niesprawiedliwym, a wszystko to dla większego dobra, którego niestety człowiek nie jest w stanie objąć myślą.

Taka konfiguracja ontyczna Absolutu jest jak najbardziej logiczna i można swobodnie odnieść ją do religii chrześcijańskiej: istnieje jeden absolutny Bóg, który jest stwórcą wszechświata, dlatego byt (tym samym diabeł) musi być z Nim w jakiś sposób zbieżny. Nasuwa się określenie unio oppositorum, czy też panenteizm bytu Boskiego. Także sam Eckhart powiada, że to, co złe zawsze musi być w tym, co dobre i bez formy dobra nie może być rozpoznane. W jego słynnych Kazaniach czytamy:

Otóż wiedzcie, że gdyby coś nie było wolą Bożą, nie zaistniałoby. [33]

Bóg i byt są tym samym, ponieważ Bóg z siebie samego tworzy, nie zaś z jakiegoś tworzywa, które by niezależnie od Niego istniało. Cokolwiek istnieje, pochodzi od absolutnego Boga, a więc także diabeł. Potwierdzają to słowa Jezusa:

Każde królestwo wewnętrznie skłócone pustoszeje, i dom na dom się wali. [34]

Zgodnie z Jego słowami, jeżeli diabeł sam w sobie nie może być rozdarty, to tym bardziej Bóg. W tej sytuacji można oczywiście wysunąć zarzut ograniczania Bożej dobroci, ale jakiej dobroci, wypadałoby zapytać? Dobroć, czy też mądrość Boga „[…] nie mają nic wspólnego z tym, co uważamy za dobroć i mądrość w naszym, stworzonym przez Niego świecie. To, co wydaje się nam nie do pogodzenia, być może daje się pogodzić w Jego umyśle, to zaś, co jawi się nam jako zło, może nie być złem dla Niego” [35]. Kapłani i teologowie chcą wierzyć, że Bóg tylko dopuszcza zło, ale go nie sprawia. Kołakowski rozwija to w następujący sposób:

Kiedy święty Augustyn powiada, że sama obecność zła musi być dobra, inaczej bowiem Bóg nie pozwoliłby złu się pojawić, mówi coś, co w kategoriach chrześcijańskich jest oczywiste: cokolwiek jest, jest dobre, istnienie jako takie jest dobre. Jest to wydedukowane z idei Boga; zakłada, że Bóg mógł był zła nie dopuścić, ale z powodów, które On zna lepiej, wolał na nie zezwolić. [36]

Posunę się nieco dalej: według mnie Bóg zła nie dopuścił, Absolut jest bezkompromisowy. Dlatego moja ostatnia teza brzmi:
Bóg nie dopuścił Zła, ponieważ jest z nim identyczny.
Należy to oczywiście rozpatrzeć na poziomie metajęzyka. Mówiąc, że Bóg jest identyczny ze złem nie twierdzę, że istnieje tylko Diabeł. Bóg jest identyczny z tym, co Złe, czyli z zasadą zła. Bóg jest prawzorem wszystkiego (egzemplaryzm). A jest identyczny na tej samej zasadzie, wedle której Leibniz stwierdza, że Bóg jest identyczny z prawami logiki i matematyki. Oczywiście zło, podobnie jak owe reguły, nie jest Bogu narzucone, przeciwnie, to Absolut nimi epatuje, ponieważ taki Jest (ale nadal jest czymś więcej niż zło i logiczne prawidła). Sensowność takiego rozwiązania potwierdzają słowa Kołakowskiego:

Ci myśliciele chrześcijańscy, którzy, jak późni nominaliści, a wśród naszych współczesnych Szestow, wierzyli, że Bóg jest wszechmocny w sensie absolutnym, że może, na przykład, zmieniać przeszłość albo ustanawiać dekretem prawa matematyki i przykazania moralne [albo właśnie usunąć z siebie Zło – A. S.], byli bardziej wystawieni na tradycyjne oskarżenie epikurejskie: skoro jest zło, to Bóg albo jest zły, albo bezsilny, albo zły i bezsilny zarazem. [37]

Można wyrzec się diabła, ale tylko w tym sensie, w jakim wyrzekamy się grzechu. Podobnie jest z miłością. Nie sposób jednak odmawiać im, temu Złu i Dobru, realnego istnienia w samym Absolucie. Diabeł jest Bogiem i vice versa. Innymi słowy, diabeł jest najcenniejszą własnością Boga, podobnie jak dla człowieka najcenniejszą własnością jest jego własne życie. Dlaczego użyłem takiego porównania? Życie jest czymś, co człowiek może sobie odebrać, tak samo jak Bóg, który może unicestwić diabła, jednak tego nie czyni, ponieważ przestałby istnieć. Rozwiązanie to wyjaśnia na czym polega korelacja Boga i diabła oraz podtrzymuje wszechmoc i wolność Boga, który m o ż e się unicestwić, mimo że jest wieczny (nieśmiertelny).
Twierdzę, że przyczyną dobra i zła moralnego może być jeden i ten sam pierwiastek Boski obecny w człowieku, ale ten pierwiastek partycypuje w Absolucie, który w tradycyjnym, ludowym sensie został „okaleczony” mianem osobowego Boga i upadłego anioła, nie ma bowiem takiej aparatury pojęciowej, która niezawodnie oddawałaby prawdy wiary. Tak więc Bóg i diabeł są urobionymi przez człowieka przypadłościami Absolutu, które umysł ludzki w procesie poznania religijnego recypuje jako przeciwstawne siły. Lecz desygnat tego, co nazywamy złem (malum culpae, malum poenae) jest obecny w Absolucie tak samo jak desygnat tego, co nazywamy dobrem. Takie Dobro i Zło muszą być z globalnego punktu widzenia Jednym. Absolutne Zło, które warunkuje to, co potocznie określamy złem, nie jest brakiem dobra. Takie Zło jest ontyczne, a więc jest Dobre, albowiem wszystko – z definicji Boga – jest doskonałe. Absolut prowadzi tylko monolog.

_____________________________________

[1] Określenie „amator” pochodzi od łacińskiego słowa amare, czyli „kochać”.
[2] O filozoficznej mistyce czytaj w: K. A l b e r t: Wprowadzenie do filozoficznej mistyki. Tłum. J. M a r z ę c k i. Kęty 2002.
[3] Por. L. K o ł a k o w s k i: Diabeł. W: T e n ż e: Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań. Kraków 2006, s. 249 - 250.
[4] Am, 3, 6. Pallottinum. Poznań 1991, wyd. IV.
[5] Zob. L. K o ł a k o w s k i: Diabeł…, s. 251.
[6] Por. L. K o ł a k o w s k i: Rozmowy z diabłem. Warszawa 1998, s. 58 - 59.
[7] Por. L. K o ł a k o w s k i: Główne nurty marksizmu. Poznań 2001, t. 1, s. 34.
[8] Zob. Tamże.
[9] L. K o ł a k o w s k i: Czy diabeł może być zbawiony?. W: T e n ż e: Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań. Kraków 2006, s. 212.
[10] Tamże, s. 212 - 213.
[11] Zob. Dz 17, 25.
[12] Zob. L. K o ł a k o w s k i: Leibniz i Hiob: Metafizyka zła i doświadczenie zła. „Zeszyty literackie” nr 4, Warszawa 2002, s. 66.
[13] L. K o ł a k o w s k i: Czy diabeł może…, s. 210.
[14] Tamże, s. 212.
[15] Koh, 7, 14.
[16] Zob. Rz 16, 20.
[17] L. K o ł a k o w s k i: Diabeł…, s. 258.
[18] Zob. Łk, 4, 1 - 13.
[19] Zob. L. K o ł a k o w s k i: Diabeł…, s. 251.
[20] Iz, 45, 7.
[21] Cyt. za: L. K o ł a k o w s k i: Główne…, s. 50.
[22] Zob. Zarys dziejów filozofii w Polsce. Wieki XIII – XVII. Pod. red. J. D o m a ń s k i, Z. O g o n o w s k i, L. S z c z u c k i. Warszawa 1989, s. 18.
[23] Zob. Tamże, s. 22.
[24] Łk 10, 18.
[25] Zob. 2 P 2, 4.
[26] Ap 12, 9.
[27] W i t e l o n: O najwyższej przyczynie pokuty i o naturze demonów. W: J. D o m a ń s k i: 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII - XV wieku. Warszawa 1978, s. 50.
[28] Tamże, s. 48.
[29] Tamże.
[30] L. K o ł a k o w s k i: Czy diabeł może…, s. 212.
[31] Zarys dziejów…, s. 22.
[32] L. K o ł a k o w s k i: Mini-wykłady o Maxi-Sprawach. Kraków 2000, cz. 2, s. 13.
[33] M i s t r z E c k h a r t: Kazania. Tłum. W. S z y m o n a. Poznań 1986, s. 93.
[34] Łk. 11, 17.
[35] L. K o ł a k o w s k i: Jeśli Boga nie ma…, Tłum. T. Baszniak, M. Panufnik. Kraków 1988, s. 17 - 18.
[36] L. K o ł a k o w s k i: Leibniz i Hiob…, s. 63.
[37] Tamże, s. 64.

_____________________________________

Bibliografia

Pismo Święte Starego i Nowego Testamentu. Wydawnictwo Pallottinum. Poznań 1991, wyd. IV.
K o ł a k o w s k i L.: Czy diabeł może być zbawiony i 27 innych kazań. Kraków 2006.
K o ł a k o w s k i L.: Leibniz i Hiob: Metafizyka zła i doświadczenie zła. W: Zeszyty literackie, nr 4. Warszawa 2002.
K o ł a k o w s k i L.: Jeśli Boga nie ma…, Tłum. T. B a s z n i a k, M. P a n u f n i k. Kraków 1988.
W i t e l o n: O najwyższej przyczynie pokuty i o naturze demonów. W: J. D o m a ń s k i, 700 lat myśli polskiej. Filozofia i myśl społeczna XIII – XV wieku. Warszawa 1978.
Zarys dziejów filozofii w Polsce. Wieki XIII – XVII. Pod. red. J. D o m a ń s k i, Z. O g o n o w s k i, L. S z c z u c k i. Warszawa 1989.
M i s t r z E c k h a r t: Kazania. Tłum. W. S z y m o n a. Poznań 1986.

źródło

diabeł w "Dekameronie"

2008-02-10T03:01:00.000+01:00

Giovanni Boccaccio
"Dekameron"

Opowieść dziesiąta dnia trzeciego

- Miłe damy, nie słyszałyście zapewne nigdy o tym, jak to się diabła do piekła zapędza. Dlatego też poza obręb materii do opowieści wybranej nie wychodząc, chcę wam o tym przedmiocie opowiedzieć. Może być, że zbawicie dusze swoje, gdy podobnej sztuczki użyjecie, a takoż poznacie, że chocia Amor ochotniej przebywa w wesołych pałacach i rozkosznych komnatach niźli w ubogich lepiankach, jednakoż moc swoją objawia niekiedy także pośród gęstych borów, stromych skał i w odludnych jaskiniach. Stąd łatwo wnosić można, że wszystko na świecie jest jego władzy podległe.

"Przechodząc do rzeczy, powiem, że w mieście Capsa w Barberii mieszkał przed laty pewien bogaty człek, który pośród wielu innych dzieci posiadał piękną i urodziwą córkę, zwaną Alibech. Dzieweczka ta, nie będąc chrześcijanką, słyszała nieraz, jak to chrześcijanie, w Capsa przebywający, wiarę swoją i swoją służbę bożą wynoszą. Dlatego też zapytała pewnego dnia spotkanego na drodze chrześcijanina, w jaki sposób Bogu najlepiej służyć można. Zapytany odparł, że najlepiej Bogu służą ci, co najdalej od ziemskich spraw uciekają, na podobieństwo pustelników, którzy na pustynię Tebaidy się udali. Wówczas niedoświadczona dziewczyna, która zaledwie czternaście lat liczyła, raczej dziecinnym zachceniem niż pragnieniem rozumnym powodowana, nie pytając się nikogo o radę, samiuteńka wybrała się w tajności następnego ranka w drogę do Tebaidy. Po wielu trudach, dążąc naprzód wytrwale, dotarła wreszcie do jednej z pustelń. Obaczywszy z daleka lepiankę, weszła do jej wnętrza, gdzie natknęła się na pewnego świątobliwego męża w drzwiach stojącego. Ów, pełen zadziwienia, zapytał, czego tu szuka. Dzieweczka odparła, że głosem bożym natchniona, szuka człeka, który by jej służby bożej nauczył.
Zacny pustelnik, zważywszy jej młodość i wdzięki, począł obawiać się, że diabeł podkusić go może, jeżeli ją przy sobie zatrzyma, dlatego też pochwalił jej zamiar cnotliwy, nakarmił ją korzonkami, daktylami i dzikimi jabłkami, pokrzepił ją świeżą wodą i rzekł:
- Niedaleko od tego miejsca, moja córko, mieszka pewien świątobliwy mąż, który w tej materii daleko lepszym nauczycielem dla ciebie się okaże niźli ja. Radzę ci, abyś się do niego udała.
Młódka ruszyła w drogę, a przybywszy do świątobliwego męża, podobną radę usłyszała. Wędrując dalej, doszła do pustelni młodego pustelnika, wielce zacnego i nabożnego człeka, zwanego Rustico. Obróciła się doń z podobnym co i do innych zapytaniem.
Rustico, chcąc na wielką próbę swoją cnotę wystawić, nie odprawił jej, lecz w celi swojej ją zatrzymał. Za nadejściem nocy narychtował jej łoże z palmowych liści i wezwał ją, aby się na nim położyła. Wkrótce pokusy walną rozprawę wstrzemięźliwości pustelnika wydały. Czując, że siły swoje przecenił, nie czekał już na dalsze szturmy, jeno podał przemocy tył i za zwyciężonego się uznał. Ostawiwszy więc świątobliwe rozmyślania, modlitwy i biczowania, przywołał na pamięć urodę i młodość dzieweczki i jął się głowić nad tym, jaką drogą mógłby dojść do celu tak, aby ona nie spostrzegła, że jako człek rozwiązły tylko zaspokojenie swych chuci miał na celu. Najpierw zadał jej szereg pytań i z responsów jej poznał dowodnie, że jeszcze nie wie wcale, co to za zwierzę jest mężczyzna, a takoż, że jest w samej rzeczy tak nierozgarniona, jaką się być wydawa. Upewniwszy się o tym, postanowił pod pokrywką służby bożej do tego ją przywieść, aby jego woli posłuszną była. Przede wszystkim więc szyroce rozpowiadał jej o diable, zaprzysięgłym wrogu ludzkiego rodzaju i Boga, a później dał jej do zrozumienia, że niczym Bogu bardziej przysłużyć się nie może, jak zapędzeniem czarta do piekła, dokąd Twórca na wieczność go wygnał. Dziewczyna zapytała, jak się do tego zabrać należy.
- Zaraz obaczysz — odparł Rustico — czyń tylko to, co ja czynić będę.
Rzekłszy te słowa, zrzucił z siebie swój nędzny przyodziewek i obnażony całkiem padł na kolana, jak gdyby modły zanosić postanowił. Młódka, równie naga, uklękła naprzeciw niego. Rustico, widząc ją w tej postaci, jeszcze większą żądzą zapałał, tak iż nastąpiło zmartwychwstanie jego przyrodzenia. Alibech, spostrzegłszy to, zawołała w srogim zadziwieniu:
- Rzeknij mi, Rustico, co to u ciebie dźwiga się na przodzie, czego ja wcale nie mam?
- Ach, córko moja — jęknął Rustico — jest to ów diabeł, o którym ci mówiłem. Teraz właśnie dręczy mnie tak okrutnie, że ledwie wytrzymać mogę.
- Niech Bóg będzie pochwalony — zawołała dzieweczka widzę, że ja jestem szczęśliwsza od ciebie, nie mam bowiem takiego plugawego diabła.
- Prawdę rzekłaś — odparł Rustico — ale posiadasz za to inną rzecz, której ja nie mam.
- Cóż to takiego? — spytała Alibech.
- Masz piekło — rzekł Rustico — i zaprawdę, powiadam ci, że Bóg cię tu przysłał dla zbawienia duszy mojej, jeżeli się bowiem ulitujesz nade mną i jeśli, gdy ten diabeł męczyć mnie pocznie, zgodzisz się, bym go do piekła zapędził, wielką ulgę mi sprawisz i uczynisz Bogu rzecz wielce miłą, co jako rzeczesz, jest przyczyną twojego tu przybycia. Dziewczyna odparła w dobrej wierze:
- Czcigodny ojcze, jeżeli w samej rzeczy mam piekło, to niech się stanie, jak chcesz.
- Bądź błogosławiona, córko moja — zawołał pustelnik pójdźmy więc i zapędźmy diabła, abym mógł ulżenia i spokoju zaznać.
Z tymi słowy zaprowadził dzieweczkę na posłanie i pokazał jej, jak się zachować należy, gdy się chce potępieńca uwięzić. Młódka, która jeszcze nigdy żadnego diabła do piekła nie zapędzała, uczuła na razie przykrość niejaką i dlatego też rzekła:
- Zaiste, mój ojcze, diabeł ten musi był obmierzłym potworem i prawdziwym nieprzyjacielem Boga, bowiem nawet samemu piekłu przy wejściu prawdziwą udrękę sprawia.
- Moja córko — zawołał Rustico — nie zawsze tak będzie! I aby diabła poskromić, nim podnieśli się z posłania, jeszcze sześć razy go do piekła zapędzili, tak że mu na ten raz pychę z głowy wybili i do spokojności go przywiedli. Ilekroć później znów się w nieposkromionej dumie podnosił, dzieweczka okazywała się zawsze skłonna do upokarzania go, znajdując wielkie w tym ćwiczeniu ukontentowanie. Mawiała tedy do Rustica:
- Widzę teraz dowodnie, że prawdę powiadali ci poczciwcy z Capsa, twierdząc, iż nader miłą rzeczą jest Bogu służyć. Istotnie bowiem nie przypominam sobie, abym kiedykolwiek z jakiejś pracy tyle rozkoszy odnosiła, co z tego zapędzania diabła do piekła. Wnoszę stąd, że każdy, kto z całych sił Bogu służyć się nie stara, jest jeno zwierzęciem bezrozumnym.
Dlatego też przychodziła często do Rustica i odzywała się na ten kształt:
- Czcigodny ojcze, przybyłam tutaj po to, aby Bogu służyć, a nie, aby próżnować. Chodźmy więc i diabła do piekła wrażajmy!
Podczas nabożnego ćwiczenia mawiała zasię:
- Nie pojmuję, Rustico, dlaczego ten diabeł z piekła ucieka? Gdyby w nim tak ochotnie pozostawał, jak piekło go ochotnie przyjmuje, wiecznie by tam przebywać powinien.
Takim zachęceniem i pobudzaniem do służby bożej młódka wreszcie Rusticowi tyle wełny z kaftana uszczknęła, że w chwili gdy poty biłyby na innego, zimny go już tylko dreszcz przejmował. Dlatego też powiedział wreszcie Alibech otwarcie, że diabła tylko wtedy gnębić i do piekła pędzić potrzeba, gdy głowę z pychy zbytnio do góry podnosi.
- My zaś — dodał — za łaską bożą takeśmy go ujarzmili, że prosi tylko o jedno: ażeby go w spokoju pozostawić.
Słowami tymi skłonił na niejaki czas dziewczynę do spokojności. Po paru dniach jednakże, widząc, że Rustico wcale nie kwapi się z zapędzaniem diabła do piekła, Alibech rzekła:
- Rustico, jeżeli twój diabeł, już poskromionym będąc, dokuczać ci przestał, to moje piekło spokoju mi nie daje. Spełnisz więc dobry uczynek, dopomógłszy mi przy pomocy diabła okiełznać nieco wściekłość piekła mego, tak jak ja piekłem mym pomogłam ci upokorzyć pychę twego diabła.
Rustico, który jadał tylko korzonki, popijając je czystą wodą, niechętnie na te zaproszenia odpowiadał i tłumaczył Alibech, że dla uspokojenia piekła całej czeredy diabłów potrzeba. Obiecywał jednak, że będzie jej pomagał w miarę sił swoich. W samej rzeczy niekiedy jeszcze Alibech zadowalał, aliści zdarzało się to tak rzadko, że znaczyło tyleż, co ziarenko grochu rzucone w paszczę lwa. Dziewczyna widząc, że nie może Bogu służyć tak, jak by pragnęła, wielkie nieukontentowanie okazywała.
Gdy ten spór między diabłem Rustica a piekłem Alibech trwał ustawicznie, z przyczyny zbytniej żądzy z jednej strony, a wątłych sił z drugiej, zdarzyło się, że w Capsa wybuchł pożar, którego ofiarą padł we własnym domu rodzic Alibech pospołu ze swymi dziećmi i całą rodziną. Alibech stała się tedy jedyną dziedziczką dóbr rozległych. Na wieść o tym pewien młodzieniec, nazwiskiem Neerbal, który cały swój majątek na życie wesołe zmarnotrawił, postanowił odszukać Alibech, zasłyszawszy, że dzieweczka żyje. Wybrał się tedy w drogę i odnalazł ją, nim jeszcze państwo przez sądy zdołało zagarnąć spuściznę, co bez dziedzica pozostawała. Ku wielkiej radości Rustica, a wbrew jej woli, zabrał Alibech do Capsy, uczynił ją żoną swoją i we władanie wszystkie jej majętności objął.
Gdy niewiasty przed wprowadzeniem jej do ślubnej łożnicy zapytały, w jaki sposób na pustyni Bogu służyła, Alibech, która jeszcze pospołu z Neerbalem nie była spała, odparła, że trudziła się zapędzaniem diabła do piekła i że Neerbal wielki grzech popełnił, odrywając ją od jej cnych powinności. Białogłowy zapytały wówczas:
- W jaki to sposób diabła do piekła się zapędza?
Alibech słowami i znakami dowodnie wszystko im wytłumaczyła. Wszystkie przytomne niewiasty gromkim śmiechem wybuchnęły, a potem rzekły:
- Nie turbuj się zbytnio, dzieweczko, bowiem i u nas podobnie dobre uczynki spełniać umieją. Neerbal pospołu z tobą nie gorzej Bogu służyć potrafi.
Później rozniosły całą tę historię po mieście, tak iż wkrótce nowe przysłowie powstało: „Najmilsza służba dla Boga — wtrącać w piekło jego wroga." Owa pogwarka, przeszedłszy do nas zza morza, i dzisiaj jeszcze jest na ustach wszystkich. Dlatego też wy, młode damy, którym łaski bożej potrzeba, nauczcie się diabła do piekła zapędzać, bowiem Bóg chętnie na to patrzy, nie mówiąc już o tym, że dla obu stron jest to zajęcie miłe, z którego wiele dobrego począć się może."

diabeł sienkiewiczowski

2008-02-10T01:46:00.000+01:00

Wzmianka o naszej polskiej piekielnej chlubie, czyli o Borucie, w wiekopomnym dziele pseudostaropolskiego kiczu. Ave Henryk!
_____________________________________

"Jednakże widział Maćko, że nie ma innej rady, tylko trzeba obie dziewczyny dalej z sobą brać, że zaś i w duszy miał na to ochotę, więc nazajutrz, pożegnawszy staruszka przeora, ruszyli w dalszą podróż. Z przyczyny tajania śniegów i wezbranych wód jechali z większym trudem niż poprzednio. Po drodze dopytywali o opata i trafili na wiele dworów, plebanij, a gdzie ich nie było, to nawet i karczem, w których zatrzymywał się na noclegi. Łatwo było iść w jego tropy, gdyż rozdzielał hojne jałmużny, zakupował msze, dawał na dzwony, wspomagał podupadłe kościoły, więc niejeden dziadyga chodzący "po pytaniu", niejeden klecha (1), ba, nawet i niejeden pleban wspominali go z wdzięcznością. Mówiono ogólnie, ze "jechał jakoby anioł" - i modlono się za jego zdrowie, chociaż tu i ówdzie dawały się słyszeć obawy, że bliżej mu już do wiekuistego zbawienia niż do doczesnego zdrowia. W niektórych miejscach popasał dla zbytniej słabości po dwa i trzy dni. Maćkowi wydawało się też prawdopodobnym, że go dogonią.
Jednakże pomylił się w rachubie, gdyż zatrzymały ich wezbrane wody Neru i Bzury. Nie dojechawszy do Łęczycy, przez dni cztery zmuszeni byli zamieszkać w pustej karczmie, z której gospodarz wyniósł się, widocznie z obawy powodzi. Droga wiodąca od karczmy ku miastu, jakkolwiek wymoszczona pniami drzew, pogrążyła się i zaklęsła na znacznej przestrzeni w błotnistą topiel. Pachołek Maćków Wit, rodem z tych stron, słyszał coś wprawdzie o przejściu lasami, ale nie chciał podjąć się przewodnictwa, albowiem wiedział również, że w błotach łęczyckich miały swoje pielesze (2) siły nieczyste, a mianowicie możny Boruta (3), który rad naprowadzał ludzi na bezdenne mokradła, a następnie tylko za cenę duszy ratował. Sama karczma miała także złą sławę i jakkolwiek w owych czasach podróżni wozili z sobą żywność, za czym nie obawiali się i głodu, przecie pobyt w takim miejscu nabawiał nawet starego Maćka niepokoju.
Nocami słyszano harce na dachu gospody, a czasem pukało coś i we drzwi. Jagienka i Sieciechówna śpiące w alkierzu, tuż koło wielkiej izby, słyszały też w ciemnościach jakoby szelest drobnych stóp po polepie, a nawet i po ścianach. Nie przerażało ich to zbytnio, albowiem obie przywykły były w Zgorzelicach do skrzatów, które stary Zych nakazywał swego czasu karmić i które wedle powszechnego w tych czasach mniemania, byle im kto nie żałował okruszyn, nie bywały złośliwe. Lecz pewnej nocy rozległ się w pobliskich gąszczach głuchy i złowrogi ryk, a nazajutrz odkryto ślady ogromnych racic na błocie. Mógł to być żubr albo tur, lecz Wit utrzymywał, że i Boruta, choć nosi postać ludzką, a nawet szlachecką, ma zamiast stóp racice, buty zaś, w których się pokazuje między ludzi, zdejmuje dla oszczędności na błotach. Maćko, zasłyszawszy, że można go sobie przejednać napitkiem, namyślał się przez cały dzień, czyby nie było grzechem uczynić sobie złego ducha przyjacielem, i radził się nawet w tym względzie Jagienki.
- Powiesiłbym na noc na płocie wołową mecherę pełną wina albo miodu - rzekł - i jeśliby go w nocy co wypiło, to byśmy przynajmniej wiedzieli, że krąży.
- Byle mocy niebieskich przez to nie obrazić – odrzekła dziewczyna - bo nam błogosławieństwo potrzebne, abyśmy Zbyszkowi szczęśliwie poratowanie dać mogli.
- Toż i ja tego się boję, ale tak myślę, że co miód, to przecie nie dusza. Duszy nie dam, a co tam dla mocy niebieskich jedna mechera miodu znaczy!
Po czym zniżył głos i dodał:
- Że ślachcic ślachcica, choćby największego zawalidrogę, poczęstuje, to zwykła rzecz, a ludzie gadają, że on ci ślachcic (4).
- Kto? - zapytała Jagienka.
-Nie chcę nieczystego imienia wspominać. Jednakże tegoż wieczora zawiesił Maćko na płocie własnymi rękoma duży wołowy pęcherz, w jakich pospolicie wożono napitki - i nazajutrz okazało się, że pęcherz został do dna wypity.
Wprawdzie Czech, gdy o tym opowiadano, uśmiechał się jakoś dziwnie, ale nikt na to nie zważał, Maćko zaś rad był w duszy, albowiem spodziewał się, że gdy przyjdzie przeprawiać się przez błota, nie zajdą przy tym jakieś niespodziane przeszkody i wypadki.
- Chybaby nieprawdę powiadali, że zna jakowąś cześć - mówił sobie.
Przede wszystkim należało jednak zbadać, czy nie ma jakowegoś przejścia przez lasy. Mogło to być, albowiem tam, gdzie grunt utrwalon byt przez korzenie drzew i zarośli, ziemia nie rozmiękała łatwo od dżdżów. Wszelako Wit, który jako miejscowy mógł najlepiej spełnić tę czynność, na samą o niej wzmiankę począł krzyczeć: "Zabijcie, panie! nie pójdę!" Próżno mu tłumaczono, że w dzień siły nieczyste nie mają władzy. Maćko chciał sam iść, ale skończyło się na tym, że Hiawa, któren był pachołek zuchwały i rad wobec ludzi, a zwłaszcza wobec dziewcząt, puszył odwagą, wziął za pas topór, w rękę kosztur i poszedł.
Poszedł do dnia i spodziewano się, że koło południa wróci, a gdy go nie było widać, poczęto się niepokoić. Próżno czeladź nasłuchiwała od strony lasu i po południu. Wit machał tylko ręką: "Nie wróci albo jeśli wróci, to gorze nam, to Bóg wie, czy nie z wilczą mordą, na wiłkołaka przemienion!" Słysząc to, bali się wszyscy; sam Maćko był nieswój, Jagienka czyniła, zwracając się ku borowi, znaki krzyża. Anulka zaś Sieciechówna próżno szukała co chwila na swych ubranych w spodeńki kolanach fartucha i nie znajdując nic, czym by mogła oczy przysłonić, przysłaniała je palcami, które wnet stawały się mokre od łez, jedna za drugą kapiących.
Jednakże w porze wieczornego udoju, właśnie gdy słońce miało zachodzić Czech wrócił - i nie sam, jeno z jakąś ludzką postacią, którą pędził przed sobą na powrozie. Wypadli zaraz wszyscy ku niemu z okrzykami i radością, ale umilkli na widok owej postaci, która była mała, kosołapa (5), zarosła, czarna i przybrana w skóry wilcze.
- W imię Ojca i Syna, cożeś to za bezerę (6) sprowadził? - zawołał, ochłonąwszy, Maćko.
- A co mi tam - odrzekł giermek - powiada, że człowiek i smolarz, ale czy prawda - nie wiem.
- Oj, nie człowiek to, nie człowiek! - ozwał się Wit. Lecz Maćko nakazał mu milczenie, za czym jął bacznie przypatrywać się schwytanemu i nagle rzekł:
- Przeżegnaj się! duchem mi się tu przeżegnaj!...
- Pochwalony Jezus Chrystus! - zawołał jeniec i przeżegnawszy się co prędzej, odetchnął głęboko, spojrzał z większą ufnością na zgromadzonych i powtórzył:
- Pochwalony Jezus Chrystus! - bom ja też nie wiedział, czy-lim w krześcijańskich, czy w diabelskich rękach. O Jezu!...
- Nie bój się. Między krześcijany jesteś, którzy radzi mszy świętej słuchają. Cóżeś zacz?
- Smolarz, panie, budnik. Jest nas siedmiu w budach z babami i dziećmi.
- Jakoż daleko stąd?
- O dziesięć stajań niespełna.
- Którędyż do miasta chadzacie?
- Mamy swoją drogę za Czarcim Wądołem.
- Za czarcim? Przeżegnaj no się jeszcze raz!
- W imię Ojca i Syna, i Ducha Świętego, amen.
- To dobrze. A wóz tą drogą przejdzie?
- Teraz grząsko wszędy, chociaż tam nie tak jak na gościńcu, bo wądołem wiater dmie i błoto suszy. Jeno do Bud bieda, ale i do Bud znający bór pomału przeprowadzi.
- Za skojca przeprowadzisz? ba! niechby za dwa! Smolarz podjął się chętnie, wyprosiwszy jeszcze pół bochenka chleba, bo w lesie, chociaż głodem nie przymierali, ale chleba z dawna nie widzieli. Ułożono, że wyjadą nazajutrz rano, gdyż pod wieczór było "niedobrze". O Borucie mówił Smolarz, że okrutnie czasem "burzy" w boru, ale prostactwu krzywdy nie czyni i zazdrosnym będąc o księstwo łęczyckie, innych diabłów po chrustach gania. Źle tylko spotkać się z nim w nocy, zwłaszcza gdy człek napity. W dzień i po trzeźwemu nie ma przyczyny bać się."
_____________________________________

(1) klecha - posługacz kościelny
(2) pielesz (staropolskie) - legowisko, kryjówka
(3) Boruta - wg podań ludowych był to czart pilnujący wielkich skarbów w zamku łęczyckim, chętnie również przebywający w okolicznych mokradłach i borach (stąd nazwa)
(4) "że on ci ślachcic" - w niektórych odmianach podań o Borucie występuje on jako szlachcic polski
(5) kosołapa - krzywonoga (kosy - krzywy)
(6) bereza (gwarowe) - bezecnik, szkarada, potwór
_____________________________________

Henryk Sienkiewicz
"Krzyżacy" tom III, rozdział X

Państwowy Instytut Wydawniczy
wydanie XXXI
Warszawa 1977
s. 108-113

Szatan drogowy

2008-02-09T22:07:00.000+01:00

źródło

when the pop music was born on gloomy sunday

2008-02-08T18:57:00.000+01:00

diabeł wg Wikipedii

2008-02-05T00:23:00.000+01:00

DIABEŁ

(gr. διάβολος diábolos - oskarżyciel, oszczerca)
w judaizmie i chrześcijaństwie ogólna nazwa złych, upadłych aniołów.
Inne jego określenia to: szatan, demon.

W demonologii judaizmu i chrześcijaństwa oraz satanologii średniowiecznej diabły tworzą hierarchię i są upostaciowione.

Diabeł jako pojęcie pojawia się w tych religiach i wierzeniach, których panteon jest bipolarny, spolaryzowany na przeciwstawne sobie, walczące ze sobą dominia i w których dokonało się przejście od religii mitologicznej do soteriologicznej (kiedy pojawia się pojęcie zła moralnego).

Według niektórych naukowców pojęcie diabła pojawiło się w chrześcijaństwie i islamie poprzez judaizm wyrastający z wierzeń starożytnego Iranu (manicheizm, mazdaizm i zaratusztrianizm).

Według Biblii diabeł to upadłe stworzenie duchowe, które sprzeciwiło się Bogu, a jego celem jest utworzenie swojego królestwa na ziemi. Nie jest jednak równy Bogu, gdyż został przez niego stworzony. Nie należy go więc traktować jako "złego boga".

W manicheizmie, zwłaszcza w doktrynie katarskiej, uważa się zaś, iż świat jest domeną diabła i jest on władcą materii; z tego powodu jest ona zła, świat duchowy i sam Bóg znajdują się poza materią, są więc wolne od wpływu diabła, zatem dobre.

W folklorze polskim także legendarne, rogate postacie, nie wywodzące się od upadłych aniołów, lecz od złych lub złośliwych demonów - tzw. czartów lub biesów - pochodzących z mitologii słowiańskiej.

Diabły folkloru polskiego
(w kolejności alfabetycznej):
Belzebub, Belzebubiak, Bemol, Bezręki, Bezrobotny Generał, Bież, Bigot, Boryś, Boruta, Diabeł/helupa z Grochowa, Browarniak, Chruściel, Chryszczaty, Ciort, Czulniasty, Despotnik, Diabeł Wenecki, Dusiołek, Dwuogoniasty, Dytko, Dytko Smrodnik, Fafuła, Fallus, Farel, Faulus, Fifidło, Firlifrancek, Gnojorz, Inkluz, Jerk, Jęczkowska, Kosmacz, Koziopies, Kopytnik, Kozyra, Kufel, Licho, Lubuda, Hrabia Manteufel, Merkana, Mikita, Mizdroń, Mlecznica, Niedobrzyciel, Obleśny, Obłud, Odmianek, Okowita, Paskudnica, Pileś, Purtk, Podciepek, Pokuśnik, Psiapora, Rokita, Ryś, Sataneal, Sczezł, Siarkotłuk, Sklęczek, Smętek, Smętek-Pruski, Smolarz, Smołka, Smołokap, Smyntek, Spuśnocap, Spyrtka, Sral, Srala, Srala Bartek, Srella, Sukowaty, Szkaradnik, Szmaragdowy Czad, Teuwil, Toplecka, Topleska, Tworylny, Urbanek, Waligóra, Węda, Węglik, Widoradzki, Wietrznik, Wodziciel, Zaręba, Żupnik.

źródło

Szatan polish art

2008-02-04T19:49:00.000+01:00

Niebawem we wrocławskim Studio BWA.

i wiecej prac

Szatan wg Biblii

2008-02-04T19:26:00.000+01:00

Gdzie w Biblii znaleźć można objaśnienia dotyczące pochodzenia i specyfiki Szatana?
Które fragmenty są częścią chrześcijańskiej demonologii?

Na pytanie odpowiada Roman Zając - biblista i demonolog z KUL.

Przed omówieniem postaci Szatana w Biblii należy poczynić pewne rozróżnienie metodologiczne. Szatan (występujący zawsze w liczbie pojedynczej) nie może być utożsamiany z różnymi istotami demonicznymi, które wywodzą się z religijnego folkloru (przykładem jest Azazel, Lilith, Asmodeusz itd.). O Szatanie nie mówią również teksty, które tradycja chrześcijańska związała z jego osobą. Chodzi tutaj o fragmenty ze ST [Iz 14 i Ez 28], w których Ojcowie Kościoła widzieli opis buntu Szatana. Problem w tym, że np tekst z Izajasza jest satyrą na upadek władcy babilońskiego i w ogóle nie mówi o Szatanie. Pojawiający się w tym tekscie Hellel ben Szahar (dosł. Jaśniejący syn Jutrzenki) został przetłumaczony przez św. Hieronima jako Lucifer (Niosący światło), co dało póżniej podstawę do nieuprawnionych twierdzeń, ze tak brzmi właśnie imię Szatana. Co ciekawe w liturgii Wielkiej Soboty luciferem nazwany jest sam Chrystus. Z kolei tekst z Ez 28 odnosi się do władcy Tyru. Teksty te stanowiły podstawę do twierdzeń, że Szatan zbuntował się przeciwko Bogu, bo pragnął objąć władzę nad światem. Moim zdaniem takie poglądy ubliżają inteligencji Szatana, który nie mógł przecież liczyć, ze zdetronizuje swego Stwórcę. Jeśli znał Jego potęgę, wiedział, że nie może się z nią równać.

Co było więc przyczyną buntu Szatana? Kiedyś już wspominałem o tym. Otóż Szatan poczuł się zraniony w swej zachłannej egoistycznej "miłości" do Boga, który obdarzył miłością człowieka (por. [Mdr 2, 23-24]). Nie oznacza to, ze w tym momencie przestał służyć Bogu. W ST jest wręcz ukazywany jako urzędnik na dworze Boga, ale urzędnik który gromadzi przeciwko człowiekowi materiał dowodowy. Szatan nie jest więc wrogiem Boga, ale wrogiem człowieka. Oczywiście stał się on przez to również przeciwnikiem planów, jakie Bóg ma względem ludzkości. Po śmierci Jezusa na krzyżu utracił zaś możliwość oskarżania oraz został "zrzucony" z nieba [Ap 12]. Przyczyną upadku Szatana (podkreślam to raz jeszcze) nie była nienawiść do Boga, ale egoistyczna, chora i pełna zazdrości "miłość" do Boga (jakkolwiek dziwacznie brzmiałoby zestawienie miłości z egoizmem i zazdrością, zwłaszcza jeśli znamy hymn św. Pawła).

Słowo satan w j. hebr. znaczy "przeciwnik" (i w tym sensie może odnosić sie do ludzkich nieprzyjaciół na przykład na wojnie, albo nawet do adwersarzy w poglądach) oraz "oskarżyciel". Samo w sobie słowo to nie musi oznaczać od razu negatywnej oceny. Gdy Anioł Jahwe stanął na drodze Bileama, aby nie pozwolić mu na rzucenie przekleństwa, stał sie dla niego szatanem. Oskarżenie również może być słuszne, a zatem oskarżyciel nie musi być kimś złym, tylko dlatego, ze oskarża. Natomiast greckie diabolos, będące przekładem hebr. satan, zawiera już jednoznaczną ocenę.

Diabolos to nie tyle oskarżyciel, co oszczerca. Słowo diabolos pochodzi od czas. dia-ballein (dzielić, rzucać kłody). Diabeł jest tym, który próbuje oddzielić Boga od człowieka.

ST wspomina o Szatanie bardzo rzadko. Kolejne teksty ukazują go jako istotę coraz bardziej pogrążającą się w złu. Najpierw nie chce pozwolić, aby Izrael (symbolizowany przez arcykapłana Jozuego) uzyskał przebaczenie za swe grzechy i domaga się kary dla narodu wybranego, ale zostaje skarcony przez Anioła Jahwe, mimo że jego oskarżenie jest słuszne [Za 3, 1-3]. W Księdze Hioba [Hi 1-2] oskarżenie Szatana jest już oszczerstwem. Kwestionuje on bezinteresowność ludzkiej uczciwości i prawości. Szatan ukazany został tam jako jeden z synów Bożych (aniołów), który składa raport na temat postawy istot ludzkich zamieszkujących ziemię. Zależy mu na tym, aby przywieść do upadku pobożnego Hioba, uchodzącego za wzór wierności. W ten sposób pragnie udowodnić, ze człowiek nie zasługuje na Bożą miłość. Na poddanie Hioba próbie musi jednak uzyskać zgodę ze strony Boga.
W 1 Krn 21, 1 Szatan po raz pierwszy pojawia się poza kontekstem dworu Bożego i kusi Dawida, aby dokonał spisu ludności (wcześniejszy tekst przypisuje ten sam czyn gniewowi Jahwe - [2 Sm 24, 1]). W świetle Za i Hi można się domyślać, ze Szatan prowokuje do grzechu, aby później mieć podstawę do oskarżenia człowieka przed Bogiem.
Dopiero Mdr 2, 23-24 utożsamia Diabła z tajemniczym Wężem-kusicielem znanym z Rdz 3 i czyni go odpowiedzialnym za zaistnienie śmierci na świecie. Szatan próbuje zburzyć relacje między Bogiem a człowiekiem, posługując się kłamstwem oraz podstępem.

W NT w przeciwieństwie do ST są bardzo liczne wzmianki o Szatanie, jako przeciwniku Bożych planów realizowanych przez Jezusa Chrystusa. syn Boży wypełnia obietnicę daną przez Jahwe po upadku człowieka, ze pewnego dnia ludzkość zatriumfuje nad swym wrogiem [Rdz 3, 15; por. 1 J3,8]. Chrystus zmaga się z Szatanem na pustyni, gdzie Diabeł kusi Go, aby wykorzystał swoją moc do zaspokojenia ludzkich pragnień i potrzeb [Mt 4,1-11, Mk 1, 13; Łk 4, 1-13]. Jest to również próba skierowania Jezusa na tory mesjanizmu politycznego. Wyrazem walki z Szatanem jest uwalnianie opętanych spod władzy demonów, towarzyszące Mu przez cały okres działalności i obiecane Kościołowi jako oręż walki ze złym (egzorcyzm). Szatan uważa samego siebie "za władcę tego świata" [J 12, 31; 14, 30;16, 11;2 Kor4, 4], lecz jego pozorne zwycięstwo staje się dla niego dniem sądu. Jan stwierdza, ze Szatan był od początku zabójcą [J8, 44] oraz inspiratorem wszystkich zabójstw [1J 3, 12]. Złowroga działalność Szatana zmierza do wyrwania słowa Bożego z serc ludzkich [Mk 4, 15], "aby nie uwierzyli i nie byli zbawieni". Szatan zasiewa kąkol, czyli zło na świecie [Mt 13, 39] oraz jest ojcem grzeszników [J8, 38.41.44]. Szatan pragnie również odkryć słabość uczniów i oskarżyć ich przed Bogiem, Jezus jednak wstawia się za nimi, aby nie ustała ich wiara [Łk 22, 31].

Walka szatana z Chrystusem znajduje swe przedłużenie w walce z Kościołem [1 Tes 2, 18; 1Tm 5, 15 ; Ap 2, 24]. Ukazany jest on pod postacią zgłodniałego lwa, który dąży do zniszczenia człowieka [1 P 5, 8]. Taktyką Szatan są podstępy, zasadzki, oszustwa i krętactwa [2 Kor 2, 11; Ef 6, 11; 1 Tm 3, 7; 6, 9] oraz przybieranie postaci anioła światłości [2 Kor 11, 14]. Ostatnim zaś zausznikiem i narzędziem szatana będzie Antychryst [2 Tes 2, 3-8; 1J 2, 12], który zakwestionuje dzieło odkupienia dokonane przez Chrystusa [1J2, 22; 4, 3; 2 J 7]. Istnieje jednak eschatologiczna pewność zwycięstwa chrześcijan nad Szatanem [Rz 16, 20]. Chrystus przez swoją odkupieńczą śmierć na krzyżu już go pokonał. Ap 12, posługując się językiem symbolicznym, wspomina o walce rozegranej w niebie pomiędzy Michałem i jego aniołami a smokiem (określonym jako wąż starodawny, który zwie się Diabeł i Szatan). Według tej wizji odwieczny wróg rodzaju ludzkiego zostaje strącony z nieba i nie ma już mocy, aby oskarżać ludzi, gdyż został pokonany dzięki krwi Baranka. Bezsilny wobec niewiasty i jej potomka zwraca się przeciw reszcie jej potomstwa [Ap 12, 5-17]. Prześladowania inspirowane przez Szatana, który posługuje się ludzkimi mocarstwami [Ap 13- 17], będą jednak trwały do czasu wyznaczonego przez Boga i ostatecznie nastanie triumf Chrystusa -Baranka oraz Kościoła [Ap 18-22].

źródło